- 10
- พฤศจิกายน
"จำหน่ายพัสดุหลังตรวจสอบประจำปี: สอบหาข้อเท็จจริง ขายทอดตลาด แปรสภาพ ลงจ่ายออกจากทะเบียน และแจ้ง สตง. ใน 30 วัน — ฉบับภาครัฐ EP.6" — คำตอบสั้นที่สุดคือ ส่งรายงานตรวจสอบพัสดุประจำปีแล้วงานยังไม่จบ รายการที่รายงานว่าชำรุด เสื่อมสภาพ สูญไป หรือไม่จำเป็นต้องใช้ ต้องผ่านอีก 4 ขั้น คือ สอบหาข้อเท็จจริง สั่งวิธีจำหน่าย ดำเนินการจำหน่ายให้เสร็จโดยปกติใน 60 วัน แล้วลงจ่ายออกจากทะเบียนและแจ้ง สตง. ภายใน 30 วัน (ดูระบบที่รองรับงานนี้ที่ Saeree ERP สำหรับหน่วยงานภาครัฐ) บทความนี้ไล่ทีละขั้นตามระเบียบฯ 2560 ข้อ 214 ถึง 219 พร้อมแนวทางขายทอดตลาดฉบับใหม่ของกรมบัญชีกลาง (หนังสือ ว 187 ปี 2569) วงเงินอนุมัติจำหน่ายเป็นสูญ เอกสารที่ต้องแนบตอนแจ้ง สตง. และข้อผิดพลาดที่คู่มือของหน่วยงานรัฐบันทึกไว้เอง
สรุปสั้นๆ: หลังได้รับรายงานตรวจสอบ ให้แต่งตั้งคณะกรรมการสอบหาข้อเท็จจริง (เว้นแต่เสื่อมสภาพตามปกติหรือสูญไปตามธรรมชาติ สั่งจำหน่ายได้เลย) หัวหน้าหน่วยงานสั่งจำหน่ายด้วยวิธีขาย แลกเปลี่ยน โอน หรือแปรสภาพ/ทำลาย โดยปกติให้เสร็จใน 60 วันนับถัดจากวันสั่ง การขายต้องทอดตลาดก่อนตามแนวทาง ว 187 ยกเว้นราคาซื้อรวมไม่เกิน 500,000 บาท ของที่สูญไปโดยไม่มีผู้รับผิดจำหน่ายเป็นสูญได้ถึง 1,000,000 บาทโดยหัวหน้าหน่วยงาน จากนั้นลงจ่ายออกจากบัญชีหรือทะเบียนทันที และแจ้ง สตง. ภายใน 30 วันนับแต่วันลงจ่าย
ขอบเขตของบทความ: สรุปจากระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 ข้อ 214 ถึง 219 หนังสือกรมบัญชีกลาง กค (กวจ) 0405.4/ว 187 ลงวันที่ 17 มีนาคม 2569 และคู่มือของหน่วยงานรัฐที่เผยแพร่สาธารณะ ตรวจเมื่อ 10 พฤศจิกายน 2569 รัฐวิสาหกิจ องค์การมหาชน และมหาวิทยาลัยในกำกับที่มีระเบียบการเงินของตัวเอง ให้ยึดระเบียบของหน่วยงานก่อน และควรเปิดต้นฉบับประกอบทุกครั้งก่อนลงนาม
1. จุดที่ EP.5 หยุดไว้ และเส้นเวลาที่เหลือของรอบนี้
ในEP.5 เราจบที่การส่งรายงานตรวจสอบพัสดุประจำปีพร้อมสำเนาถึง สตง. (State Audit Office of the Kingdom of Thailand) ภายใน 30 วันทำการนับแต่วันเริ่มตรวจ หน่วยงานที่เริ่มตรวจวันพฤหัสบดีที่ 1 ตุลาคม 2569 และหักวันหยุดราชการ 13 กับ 23 ตุลาคม จะถึงเส้นนี้วันศุกร์ที่ 13 พฤศจิกายน 2569 ถ้านับวันเริ่มตรวจเป็นวันที่ 1 หรือวันจันทร์ที่ 16 พฤศจิกายน ถ้าเริ่มนับจากวันถัดไป ไม่ว่าหน่วยงานใช้วิธีนับแบบไหน สัปดาห์นี้คือช่วงที่รายงานถึงมือหัวหน้าหน่วยงาน และนั่นคือจุดเริ่มของบทความนี้
เส้นเวลาที่เหลือมี 2 เส้นที่ต้องแยกให้ออกจากเส้น 30 วันทำการของรายงาน คือ 60 วันของการจำหน่าย และ 30 วันของการแจ้ง สตง. ทั้งสองเส้นเป็นวันปฏิทิน ไม่ใช่วันทำการ และนับจากคนละจุด ตารางนี้ใช้ตัวอย่างสมมติว่าหัวหน้าหน่วยงานสั่งจำหน่ายวันอังคารที่ 1 ธันวาคม 2569
| ขั้นตอน | ข้อในระเบียบ | กำหนดเวลา | ตัวอย่างปฏิทิน | สิ่งที่ต้องมีในแฟ้ม |
|---|---|---|---|---|
| รายงานผลตรวจสอบถึงหัวหน้าหน่วยงาน + สำเนาถึง สตง. | 213 | 30 วันทำการนับแต่วันเริ่มตรวจ | 13 หรือ 16 พฤศจิกายน 2569 | รายงานที่ระบุรายการชำรุด เสื่อมสภาพ สูญไป หรือไม่จำเป็นต้องใช้ พร้อมเหตุ |
| แต่งตั้งคณะกรรมการสอบหาข้อเท็จจริง | 214 | ระเบียบไม่กำหนดวัน ให้ทำเมื่อได้รับรายงาน | กลางถึงปลายพฤศจิกายน 2569 | คำสั่งแต่งตั้ง ระบุรายการที่ต้องสอบ และจำนวนวันทำการที่ต้องรายงานผล |
| รายงานผลสอบ + ราคาประเมิน | 214 และ ว 187 | ตามที่กำหนดในคำสั่ง | ปลายพฤศจิกายน 2569 | รายงานผลสอบ ระบุสาเหตุ ผู้ต้องรับผิด (ถ้ามี) วิธีที่เสนอ และราคาประเมินรายรายการ |
| หัวหน้าหน่วยงานสั่งวิธีจำหน่าย + ตั้งคณะกรรมการจำหน่าย | 215 | — | 1 ธันวาคม 2569 (สมมติ) | บันทึกอนุมัติที่ระบุวิธีจำหน่ายรายรายการ และคำสั่งตั้งคณะกรรมการ |
| ดำเนินการจำหน่าย | 215 วรรคท้าย | โดยปกติให้แล้วเสร็จภายใน 60 วันนับถัดจากวันสั่งการ | ภายใน 30 มกราคม 2570 | ประกาศ รายงานผลการขาย/โอน/ทำลาย ใบเสร็จรับเงิน หลักฐานส่งมอบ |
| ลงจ่ายออกจากบัญชีหรือทะเบียน | 218 | ทันทีที่จำหน่ายเสร็จ | 30 มกราคม 2570 | ทะเบียนคุมทรัพย์สินตัดรายการ บัญชีตัดสินทรัพย์ในวันเดียวกัน |
| แจ้ง สตง. และนายทะเบียน (กรณีรถ ที่ดิน) | 218 | 30 วันนับแต่วันลงจ่าย | ภายใน 1 มีนาคม 2570 | หนังสือแจ้ง สตง. พร้อมเอกสารแนบตามหัวข้อที่ 6 |
ที่มา: ระเบียบฯ 2560 ข้อ 213, 214, 215, 218 และหนังสือ ว 187 · วันที่ในคอลัมน์ตัวอย่างเป็นการนับจากวันสั่งการสมมติ 1 ธันวาคม 2569 หน่วยงานที่สั่งวันอื่นให้นับใหม่ · 60 วันนับ "ถัดจาก" วันสั่งการ วันสั่งจึงไม่นับเป็นวันที่ 1 · 30 วันของการแจ้ง สตง. ในตัวอย่างนับวันถัดจากวันลงจ่ายเป็นวันที่ 1 ตามหลักการนับระยะเวลาทั่วไป
เรื่องการนับวันที่พลาดบ่อย: ระเบียบใช้คำว่า "โดยปกติ" กับเส้น 60 วัน จึงขยายได้เมื่อมีเหตุ เช่น ทอดตลาดครั้งแรกไม่ได้ผลดี แต่ควรบันทึกเหตุไว้ในแฟ้มทุกครั้ง ส่วนเส้น 30 วันของการแจ้ง สตง. นับแต่วันลงจ่าย ไม่ใช่วันที่ขายได้เงิน ถ้าลงจ่ายช้า เส้นก็เลื่อนตาม แต่ของที่ขายไปแล้วยังค้างอยู่ในทะเบียนคือสิ่งที่ผู้ตรวจจะถามก่อน
หน่วยงานของท่านยังทำเรื่องนี้ด้วย Excel และกระดาษอยู่หรือไม่?
Saeree ERP ออกแบบตามระเบียบราชการไทย — งบประมาณ 3 แหล่งเงิน · จอง/ผูกพัน/ค้างจ่าย · ครุภัณฑ์ · จัดซื้อจัดจ้าง · อนุมัติแบบบันทึกข้อความ
2. คณะกรรมการสอบหาข้อเท็จจริง ทำ 5 อย่าง และจบได้ 3 ทาง
ข้อ 214 ให้ผู้แต่งตั้งที่ได้รับรายงานแล้วพบว่ามีพัสดุชำรุด เสื่อมสภาพ สูญไป หรือไม่จำเป็นต้องใช้ในหน่วยงานต่อไป แต่งตั้งคณะกรรมการสอบหาข้อเท็จจริงขึ้นคณะหนึ่ง เว้นแต่กรณีที่เห็นได้อย่างชัดเจนว่าเป็นการเสื่อมสภาพจากการใช้งานตามปกติ หรือสูญไปตามธรรมชาติ ให้หัวหน้าหน่วยงานของรัฐสั่งจำหน่ายได้เลย ระเบียบไม่ได้กำหนดจำนวนกรรมการ แบบฟอร์มตัวอย่างที่หน่วยงานเผยแพร่ตั้ง 3 คน คือประธาน 1 และกรรมการ 2 และเขียนจำนวนวันทำการที่ต้องรายงานผลไว้ในคำสั่งเลย เพื่อไม่ให้ขั้นนี้ลอยอยู่โดยไม่มีเส้นตาย
หน้าที่ของคณะกรรมการตามคู่มือการตรวจสอบพัสดุประจำปีและการจำหน่ายพัสดุของกรมส่งเสริมการเกษตร (กุมภาพันธ์ 2565) ซึ่งตรงกับคู่มือหน่วยงานอื่นที่เราเปิดดู มี 5 ข้อ
- ตรวจสภาพของจริง ว่าตรงกับที่ผู้รับผิดชอบตรวจสอบพัสดุรายงานหรือไม่
- หาสาเหตุรายชิ้น และตอบว่าต้องมีผู้รับผิดหรือไม่ โดยสอบถามผู้ที่เกี่ยวข้องกับการใช้พัสดุนั้น และดูเอกสาร เช่น ประวัติการซ่อมแซม การบำรุงรักษา
- ติดต่อผู้มีอาชีพรับซื้อของเก่า 2 ถึง 3 ราย เพื่อประเมินราคาพัสดุที่ขอจำหน่าย
- พิจารณาราคาขั้นต่ำอีกครั้ง ว่าเหมาะสมหรือไม่ แล้วหาราคาเฉลี่ยเพื่อกำหนดเป็นราคากลางสำหรับขายทอดตลาด
- ทำรายงานผล เสนอหัวหน้าหน่วยงานของรัฐ
ผลสอบพาไปได้ 3 ทาง ทางแรก ไม่มีผู้ต้องรับผิด และของยังมีตัวหรือมีมูลค่า ให้เสนอวิธีจำหน่ายตามข้อ 215 ทางที่สอง มีผู้ต้องรับผิด ให้ดำเนินการตามกฎหมายว่าด้วยความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ก่อน แล้วจึงจำหน่ายหรือจำหน่ายเป็นสูญ ทางที่สาม สูญไปโดยไม่ปรากฏตัวผู้รับผิด หรือมีผู้รับผิดแต่ชดใช้ไม่ได้ หรือมีตัวพัสดุอยู่แต่ไม่สมควรดำเนินการตามข้อ 215 ให้จำหน่ายเป็นสูญตามข้อ 217 ซึ่งมีวงเงินอนุมัติในหัวข้อที่ 5
ของที่เสียระหว่างปีไม่ต้องรอรอบตรวจ: ข้อ 219 ให้พัสดุที่ชำรุด เสื่อมคุณภาพ สูญไป หรือไม่จำเป็นต้องใช้ก่อนถึงการตรวจสอบประจำปี ดำเนินการตามกฎหมายความรับผิดทางละเมิดหรือระเบียบนี้โดยอนุโลมให้เสร็จก่อน แล้วทำตามข้อ 215 ถึง 218 โดยอนุโลมได้ทันที ไม่ต้องเก็บไว้รอเดือนตุลาคม
3. ห้าทางจำหน่าย และใครเป็นคนอนุมัติ
ข้อ 215 กำหนดว่าหลังตรวจสอบแล้ว พัสดุใดหมดความจำเป็น หรือหากใช้ในหน่วยงานต่อไปจะสิ้นเปลืองค่าใช้จ่ายมาก ให้เจ้าหน้าที่เสนอรายงานต่อหัวหน้าหน่วยงานของรัฐ เพื่อสั่งให้ดำเนินการวิธีใดวิธีหนึ่งใน 4 วิธี ส่วนการจำหน่ายเป็นสูญตามข้อ 217 เป็นทางที่ 5 สำหรับของที่ไม่มีตัว หรือมีตัวแต่ไม่สมควรทำ 4 วิธีแรก ตารางนี้สรุปว่าแต่ละวิธีใช้เมื่อไร และใครเป็นผู้อนุมัติ
| วิธี | ใช้เมื่อ | กติกาสำคัญในระเบียบ | ผู้อนุมัติ |
|---|---|---|---|
| (1) ขาย | ของยังมีมูลค่าซาก มีผู้รับซื้อ | ขายทอดตลาดก่อน ถ้าไม่ได้ผลดีให้นำวิธีที่กำหนดเกี่ยวกับการซื้อมาใช้โดยอนุโลม ยกเว้น (ก) ราคาซื้อหรือได้มารวมกันต่อครั้งไม่เกิน 500,000 บาท ขายเฉพาะเจาะจงได้ (ข) ขายให้หน่วยงานของรัฐหรือองค์การสถานสาธารณกุศลตามมาตรา 47 (7) แห่งประมวลรัษฎากร (ค) อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ที่มอบให้เจ้าหน้าที่ใช้ในหน้าที่ ขายให้เจ้าหน้าที่คนนั้นเมื่อพ้นหน้าที่หรือพ้นระยะใช้งาน · จะจ้างผู้ประกอบการที่ให้บริการขายทอดตลาดเป็นผู้ดำเนินการก็ได้ | หัวหน้าหน่วยงานของรัฐ หรือผู้ที่ได้รับมอบอำนาจ |
| (2) แลกเปลี่ยน | ต้องการของใหม่ประเภทเดียวกันแทน | ตามวิธีการแลกเปลี่ยนที่กำหนดในระเบียบ | เดียวกัน |
| (3) โอน | ของยังใช้งานได้ และมีหน่วยงานอื่นต้องการ | โอนให้หน่วยงานของรัฐ หรือองค์การสถานสาธารณกุศลตามมาตรา 47 (7) โดยต้องมีหลักฐานการส่งมอบไว้ต่อกัน | เดียวกัน |
| (4) แปรสภาพหรือทำลาย | ไม่มีมูลค่าซาก หรือมีเหตุด้านข้อมูลหรือความปลอดภัยที่ต้องทำลาย | ตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่หน่วยงานของรัฐกำหนด หน่วยงานจึงควรมีหลักเกณฑ์เป็นลายลักษณ์อักษรและเก็บหลักฐานการทำลายไว้ เพราะผู้ตรวจจะถามถึงปลายทางของของ | เดียวกัน |
| (5) จำหน่ายเป็นสูญ (ข้อ 217) | สูญไปโดยไม่ปรากฏตัวผู้รับผิด หรือมีผู้รับผิดแต่ชดใช้ไม่ได้ หรือมีตัวพัสดุแต่ไม่สมควรดำเนินการตามข้อ 215 | แยกตามวงเงินราคาซื้อหรือได้มา ดูหัวข้อที่ 5 | ไม่เกิน 1,000,000 บาท หัวหน้าหน่วยงานของรัฐ · เกินกว่านั้นตามตารางในหัวข้อที่ 5 |
ที่มา: ระเบียบฯ ข้อ 215 และ 217 ตามที่คู่มือกองการบริหารและการพัฒนายุทธศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตสุราษฎร์ธานี และคู่มือกรมส่งเสริมการเกษตร 2565 คัดไว้ · การดำเนินการทั้ง 4 วิธีแรก โดยปกติให้แล้วเสร็จภายใน 60 วันนับถัดจากวันที่หัวหน้าหน่วยงานของรัฐสั่งการ
4. ขายทอดตลาดตามแนวทางใหม่ ว 187 เปลี่ยนอะไรจาก ว 82
วันที่ 17 มีนาคม 2569 คณะกรรมการวินิจฉัยปัญหาการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ กรมบัญชีกลาง ออกหนังสือ กค (กวจ) 0405.4/ว 187 ยกเลิกหนังสือซ้อมความเข้าใจ ว 82 ลงวันที่ 22 กุมภาพันธ์ 2562 แล้วกำหนดแนวทางใหม่แทน เหตุผลที่เขียนไว้ในหนังสือคือ หน่วยงานแต่ละแห่งใช้วิธีขายทอดตลาดแตกต่างกัน ทำให้จำหน่ายของที่หมดความจำเป็นล่าช้า ของที่ใช้ต่อแล้วสิ้นเปลืองกลายเป็นภาระค่าบำรุงรักษา มูลค่าลดลง และกินพื้นที่จัดเก็บ หนังสือ 2 หน้านี้กำหนด 2 เรื่อง
- ประเมินราคาก่อนประกาศ ให้ผู้รับผิดชอบประเมินราคาทรัพย์สินก่อนประกาศขายทอดตลาด แยกแต่ละประเภทรายการ โดยใช้เกณฑ์อย่างหนึ่งอย่างใด คือ ราคาที่ซื้อขายกันตามปกติในท้องตลาด หรือราคาท้องถิ่นของสภาพปัจจุบันของพัสดุนั้น ณ เวลาที่จะขาย และควรมีการเปรียบเทียบราคา หรือสำหรับของที่ไม่มีจำหน่ายทั่วไป ใช้ราคาตามลักษณะ ประเภท ชนิดของพัสดุ อายุการใช้งาน สภาพ และสถานที่ตั้ง ทั้งหมดอยู่ในดุลพินิจของหัวหน้าหน่วยงานของรัฐโดยคำนึงถึงประโยชน์ของหน่วยงาน
- วิธีขาย เมื่อหัวหน้าหน่วยงานเห็นชอบราคาประเมินแล้ว ให้ประกาศขายทอดตลาดโดยนำวิธีการขายทอดตลาดตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (Civil and Commercial Code) มาใช้โดยอนุโลม และให้ความหมายของคำว่า "ขายทอดตลาดแล้วไม่ได้ผลดี" ไว้ชัด ซึ่ง ว 82 ฉบับเดิมไม่ได้นิยาม คือ ไม่มีผู้สู้ราคา หรือมีผู้สู้ราคาแต่ราคานั้นไม่เหมาะสมหรือต่ำเกินไป หรือมีผู้สู้ราคาแต่ไม่ยอมใช้ราคา เมื่อเข้ากรณีใดกรณีหนึ่ง ครั้งถัดไปหน่วยงานเลือกได้ว่าจะขายทอดตลาดใหม่ หรือนำวิธีที่กำหนดเกี่ยวกับการซื้อมาใช้โดยอนุโลม
อีกสองประเด็นที่ควรใส่ในประกาศตั้งแต่ร่าง หนึ่ง ว 187 ให้กำหนดเงื่อนไขว่า ถ้าผู้สู้ราคาสูงสุดไม่ชำระค่าพัสดุ หน่วยงานจะนำพัสดุนั้นออกจำหน่ายใหม่ และถ้าการจำหน่ายครั้งหลังได้เงินน้อยกว่าราคาที่ประมูลได้ครั้งก่อน ผู้สู้ราคาสูงสุดรายเดิมต้องชำระเงินส่วนที่ขาดให้หน่วยงาน สอง ที่ดินที่มีกฎหมายกำหนดวิธีจำหน่ายไว้เป็นการเฉพาะ ให้เป็นไปตามข้อ 202 วรรคหนึ่ง ไม่ต้องขายทอดตลาดตามข้อ 215 ก่อน
| แบบการขาย | เงื่อนไข | ต้องประเมินราคาก่อน | ขั้นตอนหลัก |
|---|---|---|---|
| ขายทอดตลาด (ข้อ 215 (1) หลัก) | ใช้เป็นค่าเริ่มต้นกับการขายทุกครั้งที่ไม่เข้าข้อยกเว้น | ต้อง ตามเกณฑ์ ว 187 แล้วให้หัวหน้าหน่วยงานเห็นชอบ | ประกาศ → ลงทะเบียนผู้ประมูล → ประมูล → ผู้ให้ราคาสูงสุดชนะ → ชำระเงิน → รายงานผล |
| เฉพาะเจาะจง ไม่ต้องทอดตลาด (ข้อยกเว้น ก) | ราคาซื้อหรือได้มารวมกันต่อครั้งไม่เกิน 500,000 บาท | ควรทำ เพื่อใช้เป็นฐานในการเจรจาตกลงราคา | เจรจาตกลงราคากับผู้รับซื้อ → เลือกผู้เสนอราคาสูงสุด → ชำระเงิน → รายงานผล |
| ขายให้หน่วยงานของรัฐหรือองค์การสาธารณกุศล (ข้อยกเว้น ข) | ผู้ซื้อเป็นหน่วยงานของรัฐ หรือองค์การสถานสาธารณกุศลตามมาตรา 47 (7) แห่งประมวลรัษฎากร | ควรทำ | เจรจาตกลงราคากัน → หลักฐานการรับเงินและส่งมอบ |
| ขายอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ให้เจ้าหน้าที่ (ข้อยกเว้น ค) | โทรศัพท์เคลื่อนที่ แท็บเล็ต ที่หน่วยงานมอบให้ใช้ในหน้าที่ และผู้นั้นพ้นหน้าที่หรืออุปกรณ์พ้นระยะใช้งาน | ควรทำ | เจรจาตกลงราคากับเจ้าหน้าที่คนนั้น → ลบข้อมูลของหน่วยงานก่อนส่งมอบ |
| ทอดตลาดแล้วไม่ได้ผลดี | ไม่มีผู้สู้ราคา หรือราคาไม่เหมาะสม หรือผู้สู้ราคาไม่ยอมใช้ราคา (นิยามตาม ว 187) | ใช้ราคาเดิม หรือประเมินใหม่ถ้าสภาพเปลี่ยน | เลือกทอดตลาดใหม่ หรือนำวิธีที่กำหนดเกี่ยวกับการซื้อมาใช้โดยอนุโลม บันทึกเหตุไว้ในแฟ้ม |
ที่มา: ระเบียบฯ ข้อ 215 (1) และหนังสือ ว 187 · คอลัมน์ "ต้องประเมินราคาก่อน" ที่เขียนว่า "ควรทำ" เป็นข้อแนะนำของเราจากคู่มือหน่วยงาน ระเบียบและ ว 187 บังคับการประเมินราคาสำหรับการขายทอดตลาด
วันขายจริงมีรายละเอียดที่คู่มือกรมส่งเสริมการเกษตรเขียนไว้ละเอียดและใช้อ้างอิงได้กับหน่วยงานอื่น ก่อนวันขาย ให้ส่งประกาศไปยังกรมบัญชีกลางหรือสำนักงานคลังจังหวัด และกรมประชาสัมพันธ์ ติดประกาศที่หน่วยงาน และเผยแพร่บนเว็บไซต์ของหน่วยงาน ตัวประกาศต้องมีวัตถุประสงค์ สถานที่ขอรับรายการและเงื่อนไข จำนวนรายการ และวัน เวลา สถานที่ขาย เมื่อมีคนมาขอรับรายละเอียดให้ทำบัญชีรายชื่อไว้ ในวันประมูล คณะกรรมการจำหน่ายพัสดุให้ผู้ประมูลลงทะเบียน บุคคลธรรมดาใช้สำเนาบัตรประชาชน นิติบุคคลเพิ่มหนังสือรับรองที่นายทะเบียนรับรองไม่เกิน 6 เดือนและหนังสือมอบอำนาจ ชี้แจงเงื่อนไขก่อนเริ่ม ประมูลทีละรายการหรือแยกเป็นกลุ่ม ราคาที่ประมูลได้ต้องไม่ต่ำกว่าราคากลาง ผู้เสนอราคาสูงสุดเป็นผู้ประมูลได้ และนำเงินมาชำระทันทีที่การประมูลสิ้นสุด หรือตามเงื่อนไขที่ฝ่ายการเงินกำหนด รายงานผลต่อหัวหน้าหน่วยงานต้องแนบสำเนาใบเสร็จ บัญชีผู้ขอรับรายละเอียด เอกสารของผู้ประมูลได้ ประกาศ และรายการพัสดุ
ราคากลางคือจุดที่ถูกทักท้วงบ่อยที่สุด: คู่มือกรมส่งเสริมการเกษตรระบุเองว่าปัญหาหนึ่งของหน่วยงานในสังกัดคือการกำหนดราคากลางในการขายทอดตลาดแตกต่างกัน ว 187 ให้ทางเลือกเกณฑ์ไว้ 2 แบบ ไม่ได้บังคับให้ต้องมีใบเสนอราคาจากผู้รับซื้อกี่ราย วิธีที่ปลอดภัยคือเลือกเกณฑ์ เขียนเหตุผลที่เลือก แนบหลักฐานราคาที่ใช้เทียบ แล้วให้หัวหน้าหน่วยงานลงนามเห็นชอบราคาก่อนประกาศ ตามลำดับที่ ว 187 กำหนด
5. จำหน่ายเป็นสูญ ใครอนุมัติตามวงเงิน
ข้อ 217 ใช้กับ 3 กรณี คือ พัสดุสูญไปโดยไม่ปรากฏตัวผู้รับผิด มีตัวผู้รับผิดแต่ไม่สามารถชดใช้ได้ หรือมีตัวพัสดุอยู่แต่ไม่สมควรดำเนินการตามข้อ 215 ผู้มีอำนาจอนุมัติแยกตามราคาซื้อหรือได้มารวมกัน ไม่ใช่มูลค่าตามบัญชีที่หักค่าเสื่อมแล้ว คอมพิวเตอร์ที่ซื้อมา 1,200,000 บาทเมื่อ 8 ปีก่อน แม้มูลค่าตามบัญชีเหลือ 1 บาท ก็ยังอยู่ในกลุ่มเกิน 1,000,000 บาท (วิธีคิดค่าเสื่อมดูในEP.2)
| ราคาซื้อหรือได้มารวมกัน | ประเภทหน่วยงาน | ผู้อนุมัติจำหน่ายเป็นสูญ |
|---|---|---|
| ไม่เกิน 1,000,000 บาท | ทุกประเภท | หัวหน้าหน่วยงานของรัฐ |
| เกิน 1,000,000 บาท | ราชการส่วนกลาง และราชการส่วนภูมิภาค | กระทรวงการคลัง |
| เกิน 1,000,000 บาท | ราชการส่วนท้องถิ่น | ผู้ว่าราชการจังหวัด ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร หรือนายกเมืองพัทยา แล้วแต่กรณี |
| เกิน 1,000,000 บาท | หน่วยงานของรัฐอื่น | ตามที่หน่วยงานของรัฐนั้นกำหนด |
| วงเงินต่างจากระเบียบ | รัฐวิสาหกิจที่มีความจำเป็น | เสนอคณะกรรมการวินิจฉัยเพื่อขอความเห็นชอบ เมื่อได้รับแล้วรายงาน สตง. ทราบด้วย |
ที่มา: ระเบียบฯ ข้อ 217 (1), (2) (ก) (ข) (ค) และวรรคท้าย
สิ่งที่ทำให้การจำหน่ายเป็นสูญต่างจากการจำหน่ายทั่วไปคือแฟ้มหลักฐาน การขายหรือโอนมีของ มีผู้รับ มีใบเสร็จหรือหลักฐานส่งมอบ แต่การจำหน่ายเป็นสูญไม่มีสิ่งเหล่านั้น แฟ้มจึงต้องตอบคำถามแทน ได้แก่ รายงานสอบหาข้อเท็จจริงที่สรุปว่าทำไมไม่ปรากฏตัวผู้รับผิด หรือผู้รับผิดชดใช้ไม่ได้เพราะอะไร หลักฐานการดำเนินการตามกฎหมายความรับผิดทางละเมิด (ถ้ามี) และราคาซื้อหรือได้มาของรายการนั้นจากทะเบียน เพื่อยืนยันว่าเสนอถูกระดับผู้อนุมัติ
6. เงินที่ได้ไปไหน แล้วลงจ่าย แจ้ง สตง. และนายทะเบียน
ข้อ 216 ให้เงินที่ได้จากการจำหน่ายพัสดุปฏิบัติตามกฎหมายว่าด้วยวิธีการงบประมาณ หรือกฎหมายที่เกี่ยวข้องทางการเงินของหน่วยงานนั้น หรือข้อตกลงในส่วนที่ใช้เงินกู้หรือเงินช่วยเหลือ แล้วแต่กรณี สำหรับส่วนราชการ คู่มือกรมส่งเสริมการเกษตรให้นำส่งเป็นรายได้แผ่นดิน และแนบหลักฐานการนำส่งจากระบบ GFMIS (Government Fiscal Management Information System) ประกอบรายงานผลการจำหน่าย ส่วนหน่วยงานที่มีเงินรายได้ของตัวเอง เช่น มหาวิทยาลัย คู่มือของมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตสุราษฎร์ธานี ให้นำเงินส่งเป็นรายได้มหาวิทยาลัย เงินก้อนนี้ไม่ใช่เงินที่หน่วยพัสดุเก็บไว้ใช้เอง ความแตกต่างของแหล่งเงินทั้งสามอ่านได้ในเงิน 3 ก้อนของหน่วยงานราชการ
ข้อ 218 กำหนด 3 เรื่องที่ต้องทำหลังจำหน่ายหรือจำหน่ายเป็นสูญแล้ว หนึ่ง เจ้าหน้าที่ลงจ่ายพัสดุนั้นออกจากบัญชีหรือทะเบียนทันที สอง แจ้ง สตง. ทราบภายใน 30 วันนับแต่วันลงจ่าย สาม พัสดุที่ต้องจดทะเบียนตามกฎหมาย ให้แจ้งนายทะเบียนภายในเวลาที่กฎหมายนั้นกำหนดด้วย สำหรับรถยนต์และรถจักรยานยนต์ คู่มือกรมส่งเสริมการเกษตรให้แจ้งไม่ใช้รถตลอดไป ส่งคืนแผ่นป้ายทะเบียน และแจ้งข้อมูลที่จะขายทอดตลาดไปยังสำนักงานขนส่งในท้องที่ ออกใบเสร็จรับเงิน 1 ฉบับต่อรถ 1 คันก่อนส่งมอบใบคู่มือจดทะเบียนให้ผู้ประมูลได้ และให้คณะกรรมการลบเครื่องหมายและชื่อหน่วยงานออกจากตัวรถก่อนส่งมอบ
หนังสือแจ้ง สตง. ไม่มีแบบบังคับในระเบียบ แบบฟอร์มตัวอย่างของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาแห่งหนึ่งที่เผยแพร่ไว้ ส่งถึงผู้อำนวยการสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดินภูมิภาค และแนบสำเนาเอกสาร 9 รายการ ซึ่งใช้เป็นเช็กลิสต์เก็บแฟ้มได้ตั้งแต่ขั้นแรก
- คำสั่งแต่งตั้งคณะกรรมการตรวจสอบพัสดุประจำปี พร้อมสำเนาคำสั่งแต่งตั้งเจ้าหน้าที่และหัวหน้าเจ้าหน้าที่
- รายงานผลการตรวจสอบพัสดุประจำปี
- คำสั่งแต่งตั้งคณะกรรมการสอบหาข้อเท็จจริง
- รายงานผลการสอบหาข้อเท็จจริง
- รายงานขออนุมัติจำหน่าย พร้อมวิธีการจำหน่าย และคำสั่งอนุมัติให้จำหน่าย
- คำสั่งแต่งตั้งคณะกรรมการจำหน่ายพัสดุ เช่น คณะกรรมการกำหนดราคากลาง คณะกรรมการขายทอดตลาด
- บัญชีรายการพัสดุชำรุด เสื่อมคุณภาพ สูญไป หรือไม่จำเป็นต้องใช้ในราชการ
- รายงานผลการจำหน่าย
- สำเนาใบเสร็จรับเงิน หรือหลักฐานการนำส่งเงิน (แบบฟอร์มต้นทางเขียนเป็นเงินบำรุงการศึกษาตามบริบทของโรงเรียน หน่วยงานอื่นใช้หลักฐานนำส่งรายได้แผ่นดินหรือรายได้หน่วยงานแทน)
ของที่มีข้อมูลอยู่ข้างใน: คอมพิวเตอร์ ฮาร์ดดิสก์ โทรศัพท์ และแท็บเล็ตที่จะขาย โอน หรือขายให้เจ้าหน้าที่ตามข้อยกเว้น (ค) ให้ลบข้อมูลด้วยวิธีที่กู้คืนไม่ได้ก่อนส่งมอบ และบันทึกวิธีกับวันที่ลบไว้ในรายงานผลการจำหน่าย ข้อมูลส่วนบุคคลที่ติดไปกับเครื่องยังเป็นความรับผิดชอบของหน่วยงานในฐานะผู้ควบคุมข้อมูลตาม PDPA (Personal Data Protection Act) แม้จะลงจ่ายออกจากทะเบียนไปแล้ว
7. ข้อผิดพลาดที่หน่วยงานบันทึกไว้เอง
เราไม่เขียนรายการ "ความเข้าใจผิด" ที่คิดเอง ตารางนี้รวมเฉพาะปัญหาที่หน่วยงานรัฐหรือผู้ตรวจระบุไว้ในเอกสารสาธารณะ พร้อมที่มา
| ปัญหาที่พบ | ใครบันทึกไว้ | ผลที่ตามมา | กันไว้ก่อนอย่างไร |
|---|---|---|---|
| รายงานผลการตรวจสอบไม่สอดคล้องกับระยะเวลาที่ระเบียบกำหนด | คู่มือกรมส่งเสริมการเกษตร 2565 (ปัญหาของหน่วยงานในสังกัด) | กองคลังทักท้วง ขั้นต่อไปทั้งหมดเลื่อน | ปฏิทิน 7 ขั้นในหัวข้อที่ 1 ใส่วันครบกำหนดของแต่ละรายการ ไม่ใช่ของทั้งรอบ |
| เอกสารประกอบรายงานไม่ครบถ้วน ถูกต้อง | คู่มือกรมส่งเสริมการเกษตร 2565 | ถูกตีกลับ ทำซ้ำ | ใช้เช็กลิสต์ 9 รายการในหัวข้อที่ 6 เก็บแฟ้มตั้งแต่วันตั้งคณะกรรมการ |
| กำหนดราคากลางในการขายทอดตลาดแตกต่างกัน | คู่มือกรมส่งเสริมการเกษตร 2565 | ทักท้วง และเทียบผลระหว่างหน่วยไม่ได้ | เลือกเกณฑ์ตาม ว 187 เขียนเหตุผล แนบหลักฐานราคา ให้หัวหน้าหน่วยงานเห็นชอบก่อนประกาศ |
| แต่ละหน่วยงานใช้วิธีขายทอดตลาดต่างกัน จำหน่ายล่าช้า ค่าบำรุงรักษาเพิ่ม มูลค่าลด พื้นที่เก็บไม่พอ | หนังสือ ว 187 (17 มีนาคม 2569) ระบุเป็นเหตุผลที่ออกแนวทางใหม่ | กรมบัญชีกลางยกเลิก ว 82 และกำหนดแนวทางเดียวกันทั่วประเทศ | ทำตามหัวข้อที่ 4 ตั้งแต่รอบนี้ ไม่ใช้แนวปฏิบัติภายในที่อ้าง ว 82 อีก |
| แต่งตั้งผู้ตรวจช้า รายงานเกิน 30 วันทำการ ทะเบียนคุมทรัพย์สินไม่ครบ | สตง. ตรวจสำนักงาน ป.ป.ช. ปีงบประมาณ 2566 (เผยแพร่ 29 มีนาคม 2568) | ข้อตรวจพบใน 16 หน่วยงาน | ดูรายละเอียดในEP.5 ของที่พบตัวแต่ไม่มีในทะเบียนให้ขึ้นทะเบียนย้อนหลังก่อนเข้ารอบจำหน่าย |
8. ระบบต้องทำอะไร ให้รอบจำหน่ายจบในเวลา
งานในบทความนี้มี 3 ฝ่ายเกี่ยวข้อง คือ คณะกรรมการที่สอบและประเมินราคา หัวหน้าหน่วยงานที่สั่ง และเจ้าหน้าที่พัสดุกับบัญชีที่ลงจ่ายและแจ้ง สตง. สิ่งที่เราเห็นจากงานวางระบบคือ รายการที่หลุดมักไม่ได้หลุดเพราะไม่รู้ระเบียบ แต่หลุดเพราะสถานะของแต่ละชิ้นอยู่ในหัวของคนทำ ไม่ได้อยู่ในระบบ พอคนย้ายหรือมีงานอื่นแทรก ของที่ขายไปแล้วจึงยังค้างในทะเบียน หรือลงจ่ายแล้วแต่ไม่มีใครรู้ว่าต้องแจ้ง สตง. ภายในวันไหน เกณฑ์ที่ควรใช้ดูระบบสำหรับรอบจำหน่ายจึงมีไม่กี่ข้อ
- สถานะรายชิ้นตามวงจรของระเบียบ ใช้งาน รอสอบหาข้อเท็จจริง รอจำหน่าย จำหน่ายแล้ว ลงจ่ายแล้ว แจ้ง สตง. แล้ว พร้อมวันที่ของแต่ละสถานะ เพื่อให้เห็นว่ารายการไหนค้างอยู่ขั้นไหนและเส้นตายของรายการนั้นคือวันไหน
- ราคาซื้อหรือได้มาอยู่ในทะเบียนทุกรายการ เพราะเส้น 500,000 บาทในข้อ 215 และ 1,000,000 บาทในข้อ 217 คิดจากราคานี้ ของที่รับบริจาคหรือโอนมาต้องมีมูลค่าที่ได้มาบันทึกไว้ตั้งแต่วันขึ้นทะเบียน
- ทะเบียนกับบัญชีเป็นข้อมูลชุดเดียวกัน ลงจ่ายครั้งเดียวแล้วทั้งทะเบียนคุมทรัพย์สินและบัญชีสินทรัพย์ตัดรายการพร้อมกัน ไม่ต้องกระทบยอดสองฐานก่อนทำรายงานการเงิน
- แนบเอกสารกับรายการได้ รายงานสอบข้อเท็จจริง ใบเสนอราคาจากผู้รับซื้อ ประกาศ ใบเสร็จ และหนังสือแจ้ง สตง. ผูกกับชิ้นของ เพื่อให้เช็กลิสต์ 9 รายการในหัวข้อที่ 6 ดึงจากระบบได้โดยไม่ต้องไล่หาในแฟ้มกระดาษ
- มีบันทึกว่าใครแก้อะไรเมื่อไร (audit log) เพราะคำถามของผู้ตรวจเรื่องการจำหน่ายคือ ใครเปลี่ยนสถานะ และเปลี่ยนวันไหน
Saeree ERP มีโมดูลครุภัณฑ์ที่ออกแบบตามวงจรนี้ ขึ้นทะเบียนพร้อมรหัสครุภัณฑ์ คำนวณค่าเสื่อมราคาอัตโนมัติตามหมวด ตรวจนับด้วย Barcode หรือ QR Code จากมือถือแล้วเทียบกับทะเบียนทันที แจ้งเตือนครุภัณฑ์ที่ครบกำหนดจำหน่าย มีทะเบียนออนไลน์และแดชบอร์ดให้ผู้บริหารเห็นภาพรวม มี audit log และเชื่อมกับบัญชี พัสดุ และงบประมาณในฐานข้อมูลเดียวกัน หน่วยงานรัฐที่ใช้งานอยู่และสิ่งที่ระบบรองรับดูได้ที่Saeree ERP สำหรับหน่วยงานภาครัฐ ภาพรวมของทะเบียนครุภัณฑ์ดิจิทัลอ่านต่อได้ที่EP.4 และวงจรตั้งแต่จัดหาถึงจำหน่ายอยู่ในEP.3
สรุป
- หลังรายงานตรวจสอบถึงหัวหน้าหน่วยงาน (ราว 13 หรือ 16 พฤศจิกายน 2569 สำหรับหน่วยงานที่เริ่มตรวจ 1 ตุลาคม) ให้ตั้งคณะกรรมการสอบหาข้อเท็จจริงตามข้อ 214 ยกเว้นเสื่อมสภาพตามปกติหรือสูญไปตามธรรมชาติที่สั่งจำหน่ายได้เลย
- คณะกรรมการทำ 5 อย่าง ตรวจของจริง หาสาเหตุและผู้รับผิด ติดต่อผู้รับซื้อ 2 ถึง 3 ราย กำหนดราคากลาง และรายงาน ผลพาไป 3 ทาง คือ จำหน่าย ดำเนินการเรื่องละเมิด หรือจำหน่ายเป็นสูญ
- จำหน่ายมี 4 วิธี ขาย แลกเปลี่ยน โอน แปรสภาพหรือทำลาย โดยปกติเสร็จใน 60 วันนับถัดจากวันสั่ง หัวหน้าหน่วยงานของรัฐหรือผู้รับมอบอำนาจเป็นผู้สั่ง
- ขายต้องทอดตลาดก่อนตาม ว 187 (17 มีนาคม 2569 ยกเลิก ว 82) ประเมินราคาตามเกณฑ์ 2 แบบ ให้หัวหน้าหน่วยงานเห็นชอบ ใช้วิธีตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์โดยอนุโลม และใส่เงื่อนไขผู้สู้ราคาสูงสุดไม่ชำระต้องชดส่วนต่าง ยกเว้นราคาซื้อรวมไม่เกิน 500,000 บาทที่ขายเฉพาะเจาะจงได้
- จำหน่ายเป็นสูญ ไม่เกิน 1,000,000 บาท (ราคาซื้อหรือได้มา) หัวหน้าหน่วยงานอนุมัติ เกินกว่านั้นส่วนกลางและภูมิภาคเสนอกระทรวงการคลัง ท้องถิ่นเสนอผู้ว่าราชการจังหวัด
- เสร็จแล้วลงจ่ายออกจากบัญชีหรือทะเบียนทันที แจ้ง สตง. ภายใน 30 วันนับแต่วันลงจ่าย และแจ้งนายทะเบียนสำหรับรถหรือที่ดิน เงินที่ได้นำส่งตามกฎหมายวิธีการงบประมาณหรือระเบียบการเงินของหน่วยงาน
การจำหน่ายพัสดุไม่ได้จบวันที่ขายได้เงิน แต่จบวันที่ทะเบียน บัญชี และหนังสือแจ้ง สตง. บอกเรื่องเดียวกัน ถ้าสามอย่างนี้ทำโดยคนละคนในคนละระบบ ของที่ขายไปแล้วจะยังอยู่ในทะเบียนจนถึงรอบตรวจปีหน้า
- สุรีระยา ลิ้มไพบูลย์, Saeree ERP
แหล่งอ้างอิง
- ระเบียบกระทรวงการคลังว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 หมวด 9 การบริหารพัสดุ ส่วนที่ 4 การจำหน่ายพัสดุ ข้อ 214–219 (ระบบการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ กรมบัญชีกลาง)
- กรมบัญชีกลาง — แนวทางปฏิบัติการดำเนินการจำหน่ายพัสดุโดยวิธีการขายทอดตลาด ตามระเบียบฯ ข้อ 215 วรรคหนึ่ง (1) หนังสือ กค (กวจ) 0405.4/ว 187 ลงวันที่ 17 มีนาคม 2569 (เผยแพร่โดยกองบริหารการคลัง กระทรวงพาณิชย์)
- สำเนาหนังสือ ว 187 ฉบับเต็ม 2 หน้า (คลังความรู้โยธาไทย 18 มีนาคม 2569)
- หนังสือ กค (กวจ) 0405.2/ว 82 ลงวันที่ 22 กุมภาพันธ์ 2562 การซ้อมความเข้าใจเกี่ยวกับการจำหน่ายพัสดุโดยวิธีการขายทอดตลาด (ถูกยกเลิกโดย ว 187)
- คู่มือการตรวจสอบพัสดุประจำปีและการจำหน่ายพัสดุ กองคลัง กรมส่งเสริมการเกษตร (กุมภาพันธ์ 2565) บทที่ 4 การจำหน่าย
- คู่มือวิธีการจำหน่ายพัสดุโดยวิธีเฉพาะเจาะจงและวิธีขายทอดตลาด งานงบประมาณและพัสดุ กองการบริหารและการพัฒนายุทธศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตสุราษฎร์ธานี (คัดข้อ 215–219 ตามระเบียบฯ)
- แบบฟอร์มตัวอย่างการตรวจสอบพัสดุประจำปีและการจำหน่ายพัสดุ (คำสั่งแต่งตั้งคณะกรรมการสอบหาข้อเท็จจริง ประกาศขายทอดตลาด หนังสือแจ้ง สตง. และหนังสือนำส่งเงินรายได้แผ่นดิน) สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาศรีสะเกษ เขต 4
- ไทยโพสต์ — ป.ป.ช. แจงปม สตง. แจ้งผลสอบการใช้จ่ายของสำนักงาน ป.ป.ช. ปี 66 พบ 16 หน่วยงานบกพร่อง (29 มีนาคม 2568)
- สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.)
หน่วยงานของท่านยังตามสถานะของที่รอจำหน่ายด้วย Excel และแฟ้มกระดาษอยู่หรือไม่
Saeree ERP มีโมดูลครุภัณฑ์ที่ทะเบียนกับบัญชีเป็นฐานเดียวกัน ตรวจนับด้วย QR Code จากมือถือ และเก็บประวัติทุกการเปลี่ยนแปลง ทีม Grand Linux วางระบบให้หน่วยงานรัฐมาแล้วหลายแห่ง ปรึกษาได้โดยไม่มีค่าใช้จ่าย
ขอนำเสนอระบบโทร 02-347-7730 | sale@grandlinux.com




