อัปเดต AI ฝั่งจีน กันยายน 2569 — DeepSeek V4.1, Qwen 4 ใกล้คลอด, Kimi ถูก Anthropic กล่าวหา, Huawei เร่งชิป และโมเดลเปิดจีนที่ตามหลังตัวท็อปไม่ถึง 10 คะแนน

เดือนกันยายน 2569 ฝั่งจีนมีข่าวใหญ่ 5 เรื่องซ้อนกันในเดือนเดียว โมเดลใหม่จาก DeepSeek และ Xiaomi ขึ้นอันดับ 1 ของโมเดลเปิดในโลก Alibaba เผยแผน Qwen 4 พร้อมชิปของตัวเอง Huawei ร่นแผนชิป Ascend เร็วขึ้น 3 ไตรมาส Zhipu ระดมทุนอีก $5 พันล้านหลังรายได้โต 4 เท่า และ Anthropic ออกรายงานกล่าวหาห้องแล็บจีน 7 แห่งว่าแอบดูดคำตอบจาก Claude รวม 190 ล้านครั้ง ซึ่งลงเอยด้วยการที่ทางการจีนเรียกทั้ง 7 บริษัทเข้าชี้แจงเอง บทความนี้เรียงเหตุการณ์ อธิบายว่าแต่ละเรื่องหมายความว่าอะไร แล้วปิดด้วยสิ่งที่องค์กรไทยควรทำ

ไทม์ไลน์: เกิดอะไรขึ้นบ้างฝั่งจีนตั้งแต่กลางปี 2569

ที่มา: รวบรวมจากประกาศของแต่ละบริษัท เอกสาร API ของ DeepSeek รายงาน State of Open Source AI v1.1 และข่าวจาก Bloomberg, Fortune, CNBC, TechNode, The Next Web (29 ก.ย. 2569)

1. โมเดลใหม่ — DeepSeek เปลี่ยนสถาปัตยกรรม Xiaomi แซงขึ้นอันดับ 1 และ Qwen 4 อยู่ในเตาอบ

เดือนนี้โมเดลจีนที่ออกมาไม่ได้แค่ "รุ่นใหม่กว่าเดิม" แต่สองค่ายเปลี่ยนสถาปัตยกรรม และหนึ่งค่ายที่คนไม่ค่อยจับตาคือ Xiaomi ขึ้นมาเป็นโมเดลเปิดที่คะแนนสูงสุดในโลกตามดัชนีของ Artificial Analysis

ที่มา: หน้า Pricing และ Change Log ของ DeepSeek (29 ก.ย. 2569), TechNode 22 ก.ย., ประกาศของ Xiaomi, Fortune 16 ก.ค., ผลประกอบการ Zhipu 31 ส.ค. · ราคา DeepSeek "ช่วงเร่งด่วน" คือ 01:00–04:00 และ 06:00–10:00 UTC วันจันทร์–ศุกร์

สามเรื่องที่ควรอ่านจากตาราง หนึ่ง DeepSeek เปลี่ยนวิธีคิดราคา จากราคาเดียวเป็นราคาตามช่วงเวลา นอกช่วงเร่งด่วนคิดครึ่งเดียว ช่วงเร่งด่วนคือเช้าถึงสายเวลาจีน ซึ่งตรงกับเวลาทำงานไทยพอดี องค์กรไทยที่จะใช้ DeepSeek ทำงานกลางวันต้องคิดราคาเต็ม ส่วนงาน batch ตอนกลางคืนได้ครึ่งราคา สอง Xiaomi ที่คนมองว่าเป็นบริษัทมือถือ กลายเป็นเจ้าของโมเดลเปิดคะแนนสูงสุด ณ วันที่ 22 กันยายน แซง Moonshot และ Zhipu ที่ทำมาก่อน สาม Alibaba ยังไม่ปล่อย Qwen 4 แต่บอกว่าอยู่ระหว่างเทรนและจะออก "เร็ว ๆ นี้" พร้อมประกาศว่า Qwen 4.5 และ Qwen 5 จะขยายไปถึง 5–10 ล้านล้านพารามิเตอร์ ใครที่วางแผนย้ายงานไป Qwen ควรรอตัว 4 ก่อน

2. โมเดลเปิดจีนตามหลังตัวท็อปไม่ถึง 10 คะแนน แต่ครองปริมาณการใช้งานไปแล้ว

ตัวเลขที่บอกภาพรวมได้ดีที่สุดไม่ใช่คะแนนสอบ แต่คือปริมาณโทเคนที่คนใช้จริง รายงาน State of Open Source AI ฉบับกันยายน 2569 ซึ่งใช้ข้อมูลจาก OpenRouter ระบุว่า 8 ใน 10 โมเดลที่มีปริมาณการใช้สูงสุดเป็นโมเดลเปิด และ 7 ใน 8 ตัวนั้นสร้างโดยบริษัทจีน ส่วนแบ่งโทเคนของโมเดลจีนขึ้นไปสูงสุดที่ 46% และ DeepSeek มีบัญชีองค์กรมากกว่า 26,000 ราย

ช่องว่าง 7–9 คะแนนบนดัชนีรวมฟังดูน้อย แต่ตัวเลข 92 คะแนน Elo ในงานความรู้เชิงผู้เชี่ยวชาญบอกอีกด้าน ในงานที่ต้องการวิจารณญาณระดับมืออาชีพ โมเดลปิดตัวท็อปยังนำอยู่ชัด ในงานประจำที่มีขอบเขตชัด โมเดลเปิดจีนทำได้และถูกกว่ามาก นี่คือเหตุผลที่ปริมาณการใช้งานไหลไปทางจีนโดยที่คะแนนสอบยังไม่ต้องชนะ

3. รายงาน Anthropic 10 กันยายน — 7 ห้องแล็บจีน 190 ล้านครั้ง และการที่ปักกิ่งเรียกทั้ง 7 บริษัทเข้าชี้แจง

ข่าวที่กระทบความน่าเชื่อถือของโมเดลจีนมากที่สุดในเดือนนี้มาจากรายงานความปลอดภัยฉบับที่ 4 ของ Anthropic ที่ออกวันที่ 10 กันยายน 2569 รายงานระบุว่าระหว่างธันวาคม 2568 ถึงสิงหาคม 2569 บริษัทจีน 7 แห่งใช้บัญชีปลอมและเครือข่ายพร็อกซีในหลายประเทศเรียกใช้ Claude รวมประมาณ 190 ล้านครั้งเพื่อนำคำตอบไปเทรนโมเดลของตัวเอง ซึ่ง Anthropic เรียกว่าการกลั่นโมเดลโดยไม่ได้รับอนุญาต (illicit distillation)

ที่มา: รายงาน Countering misuse of AI: September 2026 ของ Anthropic (10 ก.ย. 2569) ตามที่ The Next Web, The Hacker News และ Quartz สรุป · ตัวเลขทั้งหมดเป็นการนับของ Anthropic ฝ่ายเดียว

เทคนิคที่รายงานพูดถึงมากคือ "cross-session chain-of-thought replay" คือการเอา thinking block ที่ Claude ส่งกลับมาไปเล่นซ้ำข้ามบทสนทนาเพื่อดึงเหตุผลภายในออกมา นี่คือเหตุผลตรง ๆ ที่ Claude รุ่นใหม่ตั้งแต่ Opus 5.5 และ Sonnet 5.5 ผูก thinking block เข้ากับบัญชีและบทสนทนาที่สร้างมัน และเพิ่มหมวดปฏิเสธ reasoning_extraction ข่าวสองเรื่องนี้เป็นเรื่องเดียวกัน

สิ่งที่ตามมาสำคัญกว่าตัวรายงาน วันที่ 22 กันยายน สำนักงานบริหารไซเบอร์สเปซของจีน (CAC — Cyberspace Administration of China) เรียกทั้ง 7 บริษัทเข้าชี้แจง และรายงานข่าวระบุว่าการสอบสวนมุ่งไปที่ DeepSeek กับ Moonshot เป็นหลัก ไม่ใช่เพราะเรื่องลิขสิทธิ์ของ Anthropic แต่เพราะตัวอย่างในรายงานชี้ว่ามีข้อมูลอ่อนไหวด้านความมั่นคงของจีนเองถูกส่งออกไปยังเซิร์ฟเวอร์ต่างประเทศ ถึงวันที่เขียนยังไม่มีบทลงโทษ และทั้ง Moonshot กับ DeepSeek ยังไม่ออกแถลงการณ์

4. Alibaba Apsara 22 กันยายน — Qwen 4, ชิปของตัวเอง และเป้า 20 กิกะวัตต์

งาน Apsara Conference ที่หางโจวเป็นงานที่ Alibaba วางแผนทั้งปี ปีนี้สาระอยู่ที่ 3 ชั้น คือโมเดล ชิป และศูนย์ข้อมูล

• โมเดล: Qwen 4 กำลังเทรนบนสถาปัตยกรรมรุ่นใหม่ ถูกเปิดตัวล่วงหน้าเป็น 4 ระดับ (Max, Plus, Flash, 27B) โดยไม่มีวันออก · Qwen 4.5 และ Qwen 5 ตั้งเป้า 5–10 ล้านล้านพารามิเตอร์ · Alibaba ระบุว่า Qwen3.8-Max ผ่านรอบ "พัฒนาตัวเองซ้ำ" (Recursive Self-Improvement) 33 รอบ คะแนน Artificial Analysis ขยับจาก 40 เป็น 45 · มีโมเดลแปลสดและโมเดลเสียงออกพร้อมกัน
• ชิป: Zhenwu V900 หน่วยความจำ 216 GB แบนด์วิดท์ระหว่างชิป 1,200 GB/s ประสิทธิภาพ 3 เท่าของรุ่น M890 ผลิตจำนวนมากไตรมาส 1 ปี 2570 · CPU Yitian 720 และ 730 ออกปี 2570 · Alibaba ระบุว่าชิป Zhenwu มีลูกค้าแล้วกว่า 650 ราย
• ศูนย์ข้อมูล: เป้ากำลังไฟฟ้าศูนย์ข้อมูล Alibaba Cloud ทั่วโลกเกิน 20 กิกะวัตต์ภายในปี 2575 · วันถัดมาประกาศเปิดภูมิภาคใหม่ในตุรกี ฟินแลนด์ เนเธอร์แลนด์ และขยายในมาเลเซีย เยอรมนี UAE ฝรั่งเศส ฮ่องกง รวมเป็น 107 โซนใน 31 ภูมิภาค
• ฮาร์ดแวร์ผู้บริโภค: Qwen Book คอมพิวเตอร์ที่ให้ agent สั่งงานระบบปฏิบัติการ แว่น Qwen Glasses N1 หูฟัง Qwen Clip ที่ทำร่วมกับ Bose และเครื่องจดโน้ต QwenNote A2 ราคา 1,199 หยวน ขายเฉพาะจีน

ประโยคของ Eddie Wu ซีอีโอ Alibaba ที่ว่า "การคิดของเครื่องจักรยังมีทางวิ่งอีกมหาศาล" กับตัวเลข 20 กิกะวัตต์ บอกว่า Alibaba ไม่ได้แข่งแค่เรื่องโมเดล แต่แข่งเรื่องเป็นเจ้าของทั้งชั้น ตั้งแต่ชิปถึงแอป สำหรับองค์กรไทย จุดที่จับต้องได้คือ Alibaba Cloud จัด Qwen Conference Thailand ที่กรุงเทพฯ เมื่อ 4 กันยายน มีผู้เข้าร่วมเกือบ 400 คนจากธุรกิจประกัน การเงิน ที่ปรึกษา และสื่อ นี่คือการเข้ามาขายตรงกับองค์กรไทย ไม่ใช่แค่ผ่านนักพัฒนาอีกต่อไป

5. ชิป — Huawei ร่นแผน 3 ไตรมาส และตลาดจีนที่ Nvidia เหลือไม่ถึง 10%

ข่าวชิปเดือนนี้ต้องอ่านคู่กัน ฝั่งสหรัฐฯ อนุญาตให้ขาย H200 ให้จีนแบบพิจารณารายกรณีตั้งแต่ 15 มกราคม 2569 พร้อมเก็บภาษี 25% จากรายได้ แต่ทางการจีนสั่งศุลกากรไม่ให้ H200 เข้าประเทศตั้งแต่กลางมกราคม และเรียกบริษัทเทคโนโลยีไปกำชับว่า "อย่าซื้อถ้าไม่จำเป็น" ผลคือตลาดชิป AI ในจีนถูกกันไว้ให้ผู้ผลิตในประเทศโดยนโยบายของทั้งสองฝ่ายพร้อมกัน

อ่านตารางนี้ให้ถูกต้องคือ Huawei ชนะเรื่อง "ส่วนแบ่งตลาดในจีน" เพราะคู่แข่งถูกกันออก แต่ยังแพ้เรื่อง "กำลังผลิตรวม" อยู่หลายเท่า นั่นแปลว่าโมเดลจีนรุ่นถัดไปจะถูกเทรนและให้บริการบนชิปที่หายาก ราคา API ที่ขึ้นในเดือนสิงหาคมทั้งของ DeepSeek และ Zhipu จึงไม่ใช่เรื่องบังเอิญ และคือสัญญาณว่าราคาถูกของโมเดลจีนอาจไม่ถูกตลอดไป

6. ฝั่งเงิน — Zhipu รายได้โต 4 เท่าแต่ยังขาดทุน 2 พันล้านหยวน Moonshot มูลค่า $35 พันล้าน

Zhipu (ชื่อสากล Z.ai) เป็นบริษัทโมเดลจีนรายเดียวที่เป็นบริษัทมหาชน จึงเป็นหน้าต่างเดียวที่เห็นตัวเลขจริงของธุรกิจโมเดลจีน ผลครึ่งปีแรก 2569 ที่แถลง 31 สิงหาคม เป็นดังนี้

ที่มา: บันทึกการประชุมผลประกอบการ Zhipu ตามที่ 36Kr รายงาน (2 ก.ย. 2569) และประกาศระดมทุน ก.ย. 2569

ตัวเลขชุดนี้บอกสองอย่างพร้อมกัน รายได้จากการขายโทเคนโตแรงจริงและเริ่มมีกำไรขั้นต้น แต่ต้นทุน R&D ยังมากกว่ารายได้ และต้องระดมทุนรอบละหลายพันล้านดอลลาร์ทุกสองเดือน ฝั่ง Moonshot ปิดรอบ $3.5 พันล้านที่มูลค่า $35 พันล้านในเดือนกรกฎาคมหลัง Kimi K3 ออก แต่สองเดือนต่อมาก็ถูก Anthropic กล่าวหาและถูก CAC เรียกชี้แจง ความเสี่ยงของผู้ขายจีนจึงไม่ใช่เรื่องเทคนิค แต่เป็นเรื่องความต่อเนื่องของธุรกิจและกฎเกณฑ์

7. กฎ — จีนกวาดล้างแอป AI 14,000 ตัว และคุมแชตบอตแบบมีอารมณ์

ฝั่งกฎเกณฑ์จีนไม่ได้ออกกฎหมาย AI ฉบับเดียว แต่ใช้มาตรการเป็นชุด สองเรื่องที่มีผลในช่วงนี้

• แคมเปญ Qinglang ปี 2569 — CAC เริ่มเดือนเมษายน ผลระยะแรกที่ประกาศ 6 กรกฎาคม คือถอดผลิตภัณฑ์ AI ที่ไม่ผ่านการจดทะเบียนหรือคัดกรองความปลอดภัยกว่า 14,000 รายการ ลบข้อมูลผิดกฎหมายกว่า 6 ล้านชิ้น ระงับบัญชี 26,000 บัญชี และถอดชุดข้อมูลเปิด 9 ชุด ระยะที่สองที่ประกาศผล 2 กันยายนขยายไปคุมเนื้อหา 7 หมวด เช่น ข่าวปลอมที่แอบอ้างสื่อรัฐ ภาพปลอมบุคคลสาธารณะ การ "ชุบชีวิต" ผู้เสียชีวิตด้วย AI และแอปเปลือกที่ไม่ผ่านการจดทะเบียน
• มาตรการชั่วคราวว่าด้วยบริการ AI โต้ตอบเลียนแบบมนุษย์ — ออก 10 เมษายน มีผล 15 กรกฎาคม 2569 ครอบคลุมบริการที่ "โต้ตอบทางอารมณ์ต่อเนื่องโดยเลียนแบบบุคลิกของคนจริง" ต้องมีโหมดเยาวชน จำกัดเวลาใช้ เตือนให้กลับสู่โลกจริง และให้ผู้ปกครองคุมการเติมเงิน แต่ยกเว้นระบบตอบคำถาม ผู้ช่วยทำงาน และบริการลูกค้า

สำหรับผู้ใช้ไทย ผลทางตรงคือแอป AI จากจีนที่ให้บริการในประเทศจีนต้องผ่านการจดทะเบียนโมเดลและติดป้ายเนื้อหาที่ AI สร้าง ซึ่งเป็นภาระที่ผู้ให้บริการแบกไว้แล้ว ส่วนบริการที่ให้นอกจีนไม่อยู่ใต้กฎชุดนี้ องค์กรไทยที่ใช้โมเดลจีนผ่านคลาวด์นอกจีน เช่น Alibaba Cloud ในสิงคโปร์หรือมาเลเซีย จึงต้องดูสัญญาและกฎหมายไทยเป็นหลัก เทียบกับฝั่งยุโรปที่เราเขียนไว้ใน EU AI Act กับผู้ส่งออกไทย

แล้วองค์กรไทยควรทำอะไรกับข่าวเดือนนี้

สรุป

• โมเดลจีนเดือนนี้: DeepSeek V4.1-Flash เปลี่ยนสถาปัตยกรรมใหม่พร้อมลดราคา · Xiaomi MiMo-V2.6-Pro ได้ 46 คะแนน สูงสุดในโมเดลเปิด · Qwen 4 กำลังเทรน Qwen 5 ตั้งเป้า 10 ล้านล้านพารามิเตอร์
• โมเดลเปิดจีนตามหลังโมเดลปิดตัวท็อป 7–9 คะแนนบนดัชนีรวม แต่ครองปริมาณการใช้ 7 ใน 10 อันดับแรกบน OpenRouter
• Anthropic กล่าวหา 7 ห้องแล็บจีนเรื่องดูดคำตอบ 190 ล้านครั้ง Alibaba มากสุด 151 ล้าน · CAC เรียกทั้ง 7 บริษัทชี้แจง 22 ก.ย. · ยังไม่มีคำชี้แจงจากผู้ถูกกล่าวหา
• "เปิด" ไม่เท่ากับฟรี: Kimi K3 เก็บส่วนแบ่งเมื่อรายได้เกิน $20 ล้าน Qwen รุ่นถัดไปจะตาม DeepSeek และ Zhipu ขึ้นราคาแล้ว
• Huawei ร่น Ascend 960DT มาไตรมาส 1 ปี 2570 ส่วนแบ่งในจีนคาด 50% แต่กำลังผลิตยังไม่ถึง 4% ของ Nvidia ชิปหายาก = ราคาโมเดลจีนอาจไม่ถูกตลอดไป
• Zhipu รายได้ครึ่งปีโต 4 เท่า API 86.5% แต่ยังขาดทุน 2 พันล้านหยวน ระดมทุนอีก $5 พันล้าน
• องค์กรไทย: ทำบัญชีเส้นทางข้อมูลของทุกแอป AI คิดต้นทุนด้วยราคาช่วงเร่งด่วน และออกแบบชั้นเชื่อมต่อให้เปลี่ยนโมเดลได้

เดือนนี้โมเดลจีนไม่ได้ชนะที่คะแนน แต่ชนะที่ปริมาณ และเสียที่ความไว้วางใจ สำหรับองค์กร คำถามจึงไม่ใช่ใช้โมเดลของใคร แต่คือข้อมูลของคุณไปจบที่ไหน

- ไพฑูรย์ บุตรี · ผู้เชี่ยวชาญด้านระบบเน็ตเวิร์คและระบบความปลอดภัยเซิร์ฟเวอร์ บริษัท แกรนด์ลีนุกซ์ โซลูชั่น จำกัด

แหล่งอ้างอิง

• Anthropic — Countering misuse of AI: September 2026 (10 Sep 2026)
• The Next Web — Beijing turns on DeepSeek and Moonshot over Claude data (22 Sep 2026)
• The Hacker News — Anthropic Says Seven China-Based AI Labs Ran Industrial-Scale Claude Distillation (Sep 2026)
• DeepSeek API Docs — Change Log
• DeepSeek API Docs — Models & Pricing
• VIR — Alibaba targets 10 trillion parameters with next-generation Qwen 4 model (Sep 2026)
• TechNode Global — Alibaba unveils Qwen Book agentic computer and AI wearables at Apsara 2026 (24 Sep 2026)
• Alibaba Cloud — Expands Global Infrastructure and AI Portfolio to Accelerate Enterprise AI Adoption (23 Sep 2026)
• Alibaba Cloud Community — QwenCloud at Qwen Conference Thailand 2026
• Fortune — Alibaba AI models hit 3 billion downloads, passing Meta, Google (15 Aug 2026)
• AI News — Alibaba tests new business model for Qwen open-source AI (7 Aug 2026)
• Tom's Hardware — Alibaba claims new Qwen Image 2.1 beats Google Nano Banana 2.0 (Sep 2026)
• TechNode — Xiaomi open-sources MiMo-V2.6 models after scaling reinforcement learning (22 Sep 2026)
• Fortune — Moonshot's Kimi K3 pushes Chinese AI into Fable-level territory (16 Jul 2026)
• Bloomberg — Moonshot AI Surpasses Funding Goal to Hit $35 Billion Value (29 Jul 2026)
• 36Kr — Zhipu Earnings Call Minutes: Revenue Structure Reversed (2 Sep 2026)
• The Next Web — Huawei Connect 2026: Ascend 960 early, a million-NPU plan (18 Sep 2026)
• TrendForce — Huawei Speeds Up AI Chip Roadmap, Reportedly Pulls Ascend 960DT Forward Three Quarters to 1Q27 (17 Sep 2026)
• MarketScale — Nvidia's China AI chip share is forecast to collapse from 40% to 8% as Huawei scales (Bernstein)
• Epoch AI — Will Huawei catch up to Nvidia by 2030?
• Introl — BIS Export Policy Shift: H200 and MI325X case-by-case (Feb 2026)
• Tom's Hardware — Chinese customs told to block H200 imports (Jan 2026)
• State of Open Source AI v1.1 (September 2026)
• Yahoo News — China Purges Over 14,000 AI Products Amid Qinglang Cleanup (6 Jul 2026)
• Bird & Bird — China's New Regulations on AI Anthropomorphic Interactive Services (2026)