งบประมาณ (ภาครัฐ) กับ งบประมาณ (ทางบัญชี)

ฝ่ายหนึ่งคิดถึง "งบที่ได้รับอนุมัติตามกฎหมาย ใช้ไปเท่าไหร่ เหลือเท่าไหร่ ทำได้ตามแผนหรือไม่" อีกฝ่ายคิดถึง "Budget vs Actual ใน management report ที่บอกว่าค่าใช้จ่ายเกินแผนเท่าไร" และอีกฝ่ายคิดถึง "การเปิดเผย budget vs actual ในงบการเงินตาม IPSAS 24"

ทั้งสามความเข้าใจถูกต้อง ในบริบทของตัวเอง — ปัญหาคือเมื่อมาคุยกันโดยใช้คำเดียวกัน มักจะ talk past each other

บทความนี้ ไม่ใช่ การเปรียบเทียบ "ภาครัฐ vs เอกชน" — แต่เป็นการศึกษาเชิงวิชาการของคำว่า "งบประมาณ" ที่ถูกใช้ใน 3 บริบทที่แตกต่างกันโดยฟังก์ชัน ทั้งภาครัฐและภาคเอกชนต่างก็ใช้ทั้งหลายความหมายของคำนี้ได้ — แต่หากผู้ส่งสารและผู้รับสารไม่ตกลงกันก่อนว่าหมายถึงบริบทไหน การสื่อสารจะคลาดเคลื่อนทันที

1. คำว่า "งบประมาณ" คือ polyseme

ในภาษาศาสตร์ polyseme คือคำที่มีหลายความหมายซึ่งสัมพันธ์กัน แต่ใช้ในบริบทต่างกัน คำว่า "งบประมาณ" ในภาษาไทยตกอยู่ในประเภทนี้ชัดเจน เพราะคำเดียวถูกใช้ทั้งในกฎหมายมหาชน ตำราบัญชีบริหาร และมาตรฐานการบัญชีระดับสากล

ก่อนเข้าสู่ 3 ความหมายหลัก ขอสำรวจคำในภาษาไทย-อังกฤษที่มักถูกใช้สับสนกับ "งบประมาณ" ก่อน

คำไทยที่มักถูกใช้สลับกัน

คำ	ความหมายที่แท้จริง	ใช้สับสนเมื่อ
งบประมาณ	แผนการเงินล่วงหน้า (forward-looking)	—
งบการเงิน	รายงานผลที่เกิดขึ้นแล้ว (Financial Statements — backward-looking)	"ดูงบบริษัทล่าสุด" → คนทั่วไปอาจหมายถึงงบการเงิน ไม่ใช่งบประมาณ
งบดุล / งบกำไรขาดทุน	ส่วนหนึ่งของงบการเงิน (Balance Sheet / Income Statement)	"งบ" คำเดียวอาจหมายถึงอันใดก็ได้
ประมาณการ	ตัวเลขคาดการณ์ — ไม่ผ่าน formal approval (Estimate / Forecast)	ใน พ.ร.บ.วิธีการงบประมาณ ใช้ "ประมาณการรายได้" คู่กับ "งบประมาณรายจ่าย" — ฝั่งรายได้ คาดการณ์ ฝั่งรายจ่าย อนุมัติ
วงเงิน	เพดานเงินที่จัดสรรให้รายการ/โครงการ	"งบโครงการ 500,000 บาท" — มักหมายถึงวงเงิน ไม่ใช่ master budget

คำอังกฤษที่ใช้คู่กัน

คำ	ความหมาย	บริบท
Budget	แผนการเงิน — คำกลาง	ทั้ง 3 บริบท
Forecast	การพยากรณ์ — มัก update ระหว่างงวด ไม่มี approval formal	บัญชีบริหาร
Plan	คำกว้าง — รวม budget + non-financial plan	ทั่วไป
Appropriation	อำนาจที่กฎหมายให้ใช้จ่าย — มีผลผูกพันทางกฎหมาย	ภาครัฐ
Allocation	จำนวนเงินที่จัดสรรให้รายการ/หน่วยงาน	ทั่วไป (รัฐและเอกชน)
Allotment	การปล่อยเงินจาก appropriation มายัง agency เป็นงวด	ภาครัฐ (โดยเฉพาะ US Federal)
Encumbrance / Commitment	การก่อหนี้ผูกพัน — กันงบฯ ไว้ก่อนจ่าย	ภาครัฐ + งานก่อสร้าง/จัดซื้อขนาดใหญ่

เมื่อเข้าใจแล้วว่า "งบประมาณ" ไม่ใช่คำเดียวที่หมายถึงสิ่งเดียว คราวนี้จะเข้าสู่ 3 ความหมายหลัก

2. ความหมายที่ 1 — งบประมาณ (ภาครัฐ / Public Budget / Appropriation)

ในบริบทนี้ "งบประมาณ" คือ อำนาจที่กฎหมายให้ใช้จ่ายเงินแผ่นดิน ผู้ใช้คือหน่วยงานของรัฐ ผู้อนุมัติคือรัฐสภา (พ.ร.บ.รายปี) และผู้ตรวจสอบคือสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน

นิยามตามกฎหมายไทย

นิยามนี้สั้นแต่แน่น 3 จุด:

• "จำนวนเงินอย่างสูง" — เป็น เพดาน (ceiling) ห้ามใช้เกิน ไม่ใช่เป้าหมาย ไม่ใช่จำนวนที่ "ต้องใช้ให้หมด" ตัวเลขที่อนุมัติคือ authority to spend ไม่ใช่ obligation to spend
• "ก่อหนี้ผูกพัน" — กฎหมายเอ่ยถึง encumbrance/commitment เป็นส่วนหนึ่งของนิยามเอง ระบบงบประมาณจึงต้อง track ก่อนหนี้เกิดเสมอ
• "ตามวัตถุประสงค์...ภายในระยะเวลา" — ผูกกับ purpose + timeframe เปลี่ยน purpose ระหว่างทางต้องผ่านการโอนงบฯ

ยังมีคำจำกัดความที่เกี่ยวข้องในมาตราเดียวกัน:

ฐานทางรัฐธรรมนูญ

รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560 มาตรา 140 กำหนดว่าการจ่ายเงินแผ่นดินทำได้เฉพาะที่อนุญาตไว้ในกฎหมายว่าด้วยงบประมาณรายจ่าย / วิธีการงบประมาณ / การโอนงบประมาณ / เงินคงคลัง / วินัยการเงินการคลังของรัฐ และมาตรา 141 กำหนดว่างบประมาณรายจ่ายของแผ่นดินต้องทำเป็น พระราชบัญญัติ หากออกไม่ทันให้ใช้ของปีก่อนไปพลาง

นั่นแปลว่า "งบประมาณภาครัฐ" ไม่ใช่เพียงเอกสารทางการเงิน — เป็น กฎหมาย ที่ผ่านสภา ใช้เกินคือผิดกฎหมาย

องค์ประกอบและการจำแนก

สำนักงบประมาณ (สงป.) จำแนกรายจ่ายตามงบประมาณเป็น 5 ประเภทหลัก:

1. งบบุคลากร — เงินเดือน ค่าจ้างประจำ ค่าจ้างชั่วคราว ค่าตอบแทนพนักงานราชการ
2. งบดำเนินงาน — ค่าตอบแทน ค่าใช้สอย ค่าวัสดุ ค่าสาธารณูปโภค
3. งบลงทุน — ค่าครุภัณฑ์ ค่าที่ดินและสิ่งก่อสร้าง
4. งบเงินอุดหนุน — เงินช่วยเหลือสนับสนุนหน่วยงาน/องค์กร
5. งบรายจ่ายอื่น — รายจ่ายที่ไม่เข้าลักษณะ 4 หมวดข้างต้น

นอกเหนือจากการจำแนกตามหมวด ระบบงบประมาณภาครัฐยังใช้โครงสร้างเชิงผลสัมฤทธิ์ Strategic Performance-Based Budgeting (SPBB) ที่ผูกทุกบาทเข้ากับ: แผนงาน (Program) → ผลผลิต (Output) → โครงการ (Project) → กิจกรรม (Activity) — ดูรายละเอียดใน รหัสงบประมาณ 23 หลัก

นอกจากนี้ยังมี "งบกลาง" ซึ่งเป็นงบที่ตั้งไว้กลาง ไม่จัดสรรเป็นของกระทรวง/กรมใดเฉพาะ ใช้สำหรับรายการจ่ายร่วม เช่น เบี้ยหวัด-บำเหน็จ-บำนาญ เงินสำรองจ่ายเพื่อกรณีฉุกเฉิน ค่ารักษาพยาบาลข้าราชการ — และมี "เงินนอกงบประมาณ" ที่ พ.ร.บ.วิธีการงบประมาณ ม.4 นิยามไว้แยกต่างหากจาก "งบประมาณ"

วงจร 4 ขั้น

1. Formulation / การจัดทำ — หน่วยรับงบฯ ส่งคำของบฯ → สำนักงบประมาณรวบรวม
2. Authorization / การอนุมัติ — ครม. → สภาผู้แทนฯ → วุฒิสภา → ตราเป็น พ.ร.บ.
3. Execution / การบริหาร — เบิกจ่ายผ่านระบบ GFMIS ภายใต้กรมบัญชีกลาง
4. Audit / การติดตามประเมินผล — สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.)

เกณฑ์การวัด — gap ที่นำไปสู่ความหมายที่ 3

ภาครัฐไทยมี 2 layer ที่ใช้เกณฑ์ต่างกัน:

• Budget execution (การเบิกจ่ายใน GFMIS) — ส่วนใหญ่ใช้ Modified Cash Basis
• Financial Statements (งบการเงินรายปี) — ใช้ เกณฑ์คงค้าง (Accrual Basis) ตาม "มาตรฐานการบัญชีภาครัฐ ฉบับที่ 1 — การนำเสนอรายงานการเงิน" ของกรมบัญชีกลาง

gap ระหว่าง 2 layer นี้คือสิ่งที่ความหมายที่ 3 (IPSAS 24) มาบรรจบ

3. ความหมายที่ 2 — งบประมาณ (บัญชีบริหาร / Management Budget)

ในบริบทนี้ "งบประมาณ" คือ เครื่องมือวางแผนและควบคุมภายในองค์กร ผู้ใช้คือผู้บริหาร/ฝ่ายการเงิน ผู้อนุมัติคือคณะกรรมการ/บอร์ด ไม่มีสถานะทางกฎหมาย ปรับ/ทบทวน/ใช้เกินได้ภายใต้กระบวนการอนุมัติภายใน

นิยามจากตำราวิชาชีพบัญชี

นิยามทั้ง 2 มาจากวิชาการบัญชีบริหาร (Management Accounting) ซึ่งเป็น textbook standard ที่สอนในหลักสูตรบัญชีทั่วโลก สังเกตคำสำคัญร่วม: quantitative expression of a plan — แผนที่ระบุเป็นจำนวน

องค์ประกอบ Master Budget

Master Budget ในตำราบัญชีบริหารประกอบด้วย:

• Operating Budget → งบกำไรขาดทุนล่วงหน้า
  • Sales Budget → Production Budget → Direct Materials / Direct Labor / Manufacturing Overhead
  • Cost of Goods Sold Budget
  • Selling & Administrative Expenses Budget
• Capital Expenditure Budget → การลงทุนในสินทรัพย์ระยะยาว
• Financial Budget → งบดุลล่วงหน้า + กระแสเงินสด
  • Cash Budget
  • Budgeted Balance Sheet + Budgeted Cash Flow

ประเภทตามวิธีการจัดทำ

ประเภท	คำอธิบาย
Static Budget (งบประมาณคงที่)	ตั้งบนระดับกิจกรรมเดียว ไม่ปรับตามปริมาณจริง
Flexible Budget (งบประมาณยืดหยุ่น)	ปรับตามระดับกิจกรรมจริง — ใช้วิเคราะห์ variance ได้แม่นกว่า
Zero-Based Budgeting (ZBB)	เริ่มจาก 0 ทุกงวด ไม่ใช้ปีก่อนเป็นฐาน ต้อง justify ใหม่ทุกบาท
Activity-Based Budgeting (ABB)	จัดสรรตามกิจกรรมและ cost driver ไม่ใช่หมวดบัญชี
Incremental Budgeting	เริ่มจากปีก่อน + เพิ่ม/ลด เป็น %

วงจรและสถานะทางกฎหมาย

วงจรของ Management Budget เป็น management cycle ภายใน: Plan → Execute → Control (Variance Analysis: Actual vs Budget) → Re-forecast ไม่มี legislative oversight การใช้เกินทำได้ผ่านกระบวนการอนุมัติภายใน เกณฑ์การวัดส่วนใหญ่เป็น Accrual Basis สอดคล้องกับมาตรฐานการรายงานทางการเงิน (TFRS/IFRS)

4. ความหมายที่ 3 — Approved Budget ตาม IPSAS 24 (Bridge)

ความหมายที่ 3 เป็น bridge ระหว่าง 2 ความหมายแรก เพราะภาครัฐมี 2 layer ที่ทำบัญชีบนฐานต่างกัน (budget = cash, FS = accrual) จึงต้องมี standard มาบังคับให้ทั้ง 2 ฐานมาเจอกันในเอกสารฉบับเดียว

ที่มา

IPSAS 24 — Presentation of Budget Information in Financial Statements ออกโดย IPSASB (International Public Sector Accounting Standards Board) ภายใต้ IFAC เป็นมาตรฐานเฉพาะสำหรับภาครัฐที่ทำงบการเงินบนฐาน accrual และเปิดเผย approved budget ต่อสาธารณะ

ในประเทศไทย มาตรา 68 แห่งพระราชบัญญัติวินัยการเงินการคลังของรัฐ พ.ศ. 2561 กำหนดให้กระทรวงการคลังเป็นผู้กำหนดมาตรฐานการบัญชีภาครัฐและนโยบายการบัญชีภาครัฐ โดยกรมบัญชีกลางทำหน้าที่ออกมาตรฐานเหล่านี้ — อ้างอิงโครงร่างจาก IPSAS

Objective ของ IPSAS 24

IPSAS 24 มีวัตถุประสงค์ให้หน่วยงานภาครัฐทำหน้าที่ตามภาระความรับผิดชอบต่อสาธารณะ (public accountability) และเพิ่มความโปร่งใสของงบการเงิน โดยแสดงการปฏิบัติตามงบประมาณที่ได้รับอนุมัติ

คำสำคัญ

คำ	ความหมาย
Approved Budget	งบประมาณที่ได้รับอนุมัติจากองค์กรนิติบัญญัติ (เช่น สภา)
Original Budget	งบประมาณที่อนุมัติครั้งแรกของงวด
Final Budget	Original + การโอน/แก้ไข/งบฯ เพิ่มเติมที่ได้รับอนุมัติระหว่างงวด
Comparable Basis	นำเสนอ actual ด้วยฐานบัญชี-การจำแนก-งวดเวลา ที่เทียบได้กับ approved budget

ข้อกำหนดการเปิดเผย

• นำเสนอ Original budget และ Final budget
• แสดง Actual amounts บน comparable basis
• อธิบาย material differences ระหว่าง budget กับ actual
• เปิดเผย budgetary basis และ classification basis
• Reconciliation ระหว่าง actuals on comparable basis กับ actuals ใน financial statements (ถ้าฐานบัญชีต่างกัน)

การที่ IPSAS 24 ยอมรับโดยตรงว่า "budget กับ FS ของภาครัฐมักทำคนละฐาน" คือหลักฐาน normative ระดับสากลที่สนับสนุนข้อสังเกตในบทความนี้: คำว่า "งบประมาณ" ใน government accounting ≠ คำว่า "งบประมาณ" ใน management accounting แม้สะกดเหมือนกัน

5. ตารางเปรียบเทียบ Semantic Dimensions

นี่คือสรุป semantic ของ 3 ความหมาย เรียงตามมิติทางวิชาการ:

มิติ	ภาครัฐ (Public Budget)	บัญชีบริหาร (Management Budget)	IPSAS 24 (Bridge)
นิยามหลัก	จำนวนเงินอย่างสูงที่กฎหมายอนุญาตให้จ่าย	Quantitative expression of a plan	Approved budget ที่หน่วยงานต้อง accountable ต่อสาธารณะ
สถานะกฎหมาย	กฎหมาย (พ.ร.บ.)	เครื่องมือบริหารภายใน	มาตรฐานการเปิดเผยในงบการเงิน
ผู้อนุมัติ	รัฐสภา	บอร์ด/ผู้บริหาร	Legislative body (สภา/สภาท้องถิ่น)
เกณฑ์การวัด	Modified Cash (execution) / Accrual (FS)	Accrual	ต้อง reconcile budget basis ↔ FS basis
ใช้เกินได้?	ไม่ได้ ผิดกฎหมาย/วินัยการเงินการคลัง	ปรับได้ มีอนุมัติภายใน	– (ข้อกำหนดการรายงาน)
องค์ประกอบ	5 หมวดงบรายจ่าย + แผนงาน-ผลผลิต-โครงการ-กิจกรรม	Operating + Capital + Financial Budget	Original / Final Budget + Actuals on comparable basis
คำอังกฤษคู่	Appropriation, Public Budget	Master / Operating Budget, Plan	Approved Budget
อ้างอิงหลัก	พ.ร.บ.วิธีการงบประมาณ 2561 / รธน.ม.140-143	CIMA, Horngren, IMA SMA	IPSAS 24 (IPSASB)

6. Disambiguation Drill — ประโยคนี้หมายถึงบริบทไหน

วิธีที่ดีที่สุดในการตรวจสอบความเข้าใจคำ คือดูตัวอย่างประโยคที่คนพูดในชีวิตจริง แล้ว map กลับไปยังบริบทที่หมายถึง

ประโยค	บริบท	เหตุผล
"งบประมาณปีนี้ผ่านสภาแล้ว 3.6 ล้านล้านบาท"	ภาครัฐ	"ผ่านสภา" = พ.ร.บ.รายปี
"งบฯ การตลาดไตรมาสนี้เหลือเท่าไร"	บัญชีบริหาร	"ไตรมาส" + "เหลือ" + รายแผนก = budget tracking ภายใน
"ขอเบิกเกินงบฯ ได้ไหม"	กำกวม	ภาครัฐ → ต้องโอนงบ/ขอเพิ่ม / เอกชน → ขอผู้บริหารอนุมัติ
"งบกลางถูกใช้ไปแล้วเท่าไหร่"	ภาครัฐ	"งบกลาง" เป็น technical term เฉพาะภาครัฐ
"Variance ของ flexible budget เดือนนี้"	บัญชีบริหาร	flexible budget เป็นแนวคิดเฉพาะของบัญชีบริหาร
"บริษัทกำลังทำงบประมาณปีหน้า"	บัญชีบริหาร	"บริษัท" + "ปีหน้า" = annual planning
"ต้องเปิดเผย budget vs actual ในงบการเงิน"	IPSAS 24	"เปิดเผย" + "งบการเงิน" = normative disclosure
"งบโครงการนี้ 500,000 บาท"	กำกวม (มักหมายถึงวงเงิน)	"งบ" คำเดียวอาจหมายถึง allocation/วงเงิน ไม่จำเป็นต้องเป็น master budget
"หน่วยงานยังเบิกจ่ายไม่ทันตามแผน"	ภาครัฐ	"เบิกจ่าย" = budget execution ในระบบรัฐ
"งบเหลือใน Q3 มีเท่าไหร่"	ทั้ง 2 ได้	รัฐ → งบฯ คงเหลือใน GFMIS / เอกชน → variance vs budget

7. Common Pitfalls — คำที่ต้องไม่ใช้สลับกัน

"งบประมาณ" ≠ "งบการเงิน"

งบประมาณ = แผนล่วงหน้า (forward-looking)
งบการเงิน = รายงานผลที่เกิดขึ้นแล้ว (backward-looking) — ประกอบด้วย งบแสดงฐานะการเงิน (Balance Sheet) งบกำไรขาดทุน (Income Statement) งบกระแสเงินสด (Cash Flow)

"งบ" คำเดียว มี 4 ความหมาย

1. วงเงิน — "งบสร้างบ้าน 2 ล้าน"
2. Budget item — "งบประชุม 5,000 บาท"
3. งบการเงิน — "ดูงบบริษัทล่าสุด"
4. หมวดงบประมาณ — "งบบุคลากร" "งบลงทุน"

"ประมาณการ" ≠ "งบประมาณ"

ประมาณการ (Estimate) = ตัวเลขคาดการณ์ ไม่ผ่าน formal approval
งบประมาณ (Budget) = แผนที่ผ่านการอนุมัติแล้ว มี authority

สังเกตว่าใน พ.ร.บ.วิธีการงบประมาณ 2561 ภาษาราชการใช้ "ประมาณการรายได้" ฝั่ง revenue (รัฐ ประเมิน เพราะคุมไม่ได้) แต่ใช้ "งบประมาณรายจ่าย" ฝั่ง expenditure (รัฐ อนุญาต เพราะคุมได้)

8. ตัวอย่างประยุกต์ — เหตุการณ์เดียว 3 มุมมอง

สมมติหน่วยงานราชการทำสัญญาจ้าง vendor พัฒนาระบบ 500,000 บาท ภายใต้แผนงาน "พัฒนาดิจิทัลภายใน" / ผลผลิต "ระบบสารบรรณอิเล็กทรอนิกส์"

เวลา	เหตุการณ์	มุม Public Budget	มุม Accrual FS	มุม IPSAS 24
เดือน 1	ขออนุมัติหลักการ	จองในแผน — งบเหลือลด 500K	—	บันทึกใน budget execution data
เดือน 3	ออก PO เซ็นสัญญา	ผูกพันงบ — Encumbrance	— (memo)	budget execution: committed
เดือน 9	ส่งงาน Phase 1	ตั้งเบิก 200K	เริ่มเห็น 200K (Dr.สินทรัพย์/Cr.เจ้าหนี้)	เริ่ม disclosure: actual 200K vs budget 500K
เดือน 13	Phase 2 ส่งงาน	ตั้งเบิก 300K	เห็น 300K	รวม actual 500K = full budget

ระหว่างเดือน 1-9 (8 เดือน) ในมุม Accrual FS "ไม่มีอะไรเกิดขึ้น" — งบกำไรขาดทุนของหน่วยงานในไตรมาสนั้นไม่กระทบ — แต่ในมุม Public Budget เงิน 500K ถูก commit ไปแล้ว และในมุม IPSAS 24 ต้องเปิดเผย budget execution data ที่อาจไม่สอดคล้องกับงบการเงินตอนปิดงวด → จึงต้องมี reconciliation

9. Practical Takeaway สำหรับผู้บริหาร

เมื่อเข้าใจแล้วว่าคำเดียวมี 3 ความหมาย ก่อนคุยเรื่อง "งบประมาณ" กับใครก็ตาม ควรถามให้ชัด:

• "คุณหมายถึง งบประมาณตามกฎหมาย (appropriation ที่ผ่านสภา/บอร์ด) หรือ budget plan ที่เราใช้บริหารภายใน?"
• "เกณฑ์ที่ใช้คือ cash basis หรือ accrual basis?"
• "ตัวเลขนี้เป็น original budget, final budget หรือ revised forecast?"

คำถามเหล่านี้สั้น แต่ป้องกันความเข้าใจคลาดเคลื่อนได้ทันที — โดยเฉพาะในการประชุมที่มีคนหลายฟังก์ชัน (ผู้บริหาร นักบัญชี ผู้สอบ ผู้กำกับ)

10. เกี่ยวกับ Saeree ERP

Saeree ERP ของ Grand Linux Solution พัฒนาโดยทีมที่ทำระบบให้หน่วยงานราชการมามากกว่า 20 ปี รองรับทั้ง 3 ความหมายของ "งบประมาณ" ในสถาปัตยกรรมเดียว:

• Public Budget Layer — Budget control + Reservation + Encumbrance + SPBB structure
• Accrual Accounting Layer — ตามมาตรฐานการบัญชีภาครัฐของกรมบัญชีกลาง
• Disclosure Layer — รองรับการ reconcile budget vs actual ตามแนวทาง IPSAS 24
• GFMIS Integration — ส่งข้อมูลตาม schema กรมบัญชีกลาง

หน่วยงานที่ใช้: TGO, NVI, MHESI, ARDA

11. 3 ประโยคที่อยากให้จำ

1. "งบประมาณ" คือ polyseme — คำเดียวมี 3 ความหมาย: Appropriation, Management Budget, Approved Budget ตาม IPSAS 24
2. คำที่ใกล้เคียงแต่ไม่ใช่งบประมาณ: งบการเงิน, งบดุล, ประมาณการ, วงเงิน — แต่ละคำมี scope คนละแบบ
3. ก่อนคุย ถามให้ชัดว่าอีกฝ่ายหมายถึงบริบทไหน — "ตามกฎหมายหรือบริหารภายใน? cash หรือ accrual? original หรือ revised?"

คำเดียวสามารถสื่อความหมายต่างกันใน 3 บริบท — ผู้ส่งสารและผู้รับสารต้องตกลงกันก่อนว่ากำลังพูดถึงสิ่งใด การสื่อสารทางการเงินถึงจะคลาดเคลื่อนได้น้อยที่สุด

บทความถัดไปในซีรีส์ปรับพื้นฐานงบภาครัฐ:

• เงิน 3 ก้อนของหน่วยงานราชการ — งบประมาณ / นอกงบ / รายได้แผ่นดิน
• รหัสงบประมาณภาครัฐ — เลข 23 หลักที่ผู้บริหารต้องอ่านออก

แหล่งอ้างอิง

1. พระราชบัญญัติวิธีการงบประมาณ พ.ศ. 2561 มาตรา 4 — นิยาม "งบประมาณรายจ่าย" "ปีงบประมาณ" "เงินจัดสรร" "หน่วยรับงบประมาณ" — ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 135 ตอนที่ 92 ก (PDF ราชกิจจานุเบกษา)
2. พระราชบัญญัติวินัยการเงินการคลังของรัฐ พ.ศ. 2561 มาตรา 68 — กำหนดให้กระทรวงการคลังกำหนดมาตรฐานการบัญชีภาครัฐและนโยบายการบัญชีภาครัฐ (สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง)
3. รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 มาตรา 140-143 — บัญญัติเรื่องการจ่ายเงินแผ่นดินและการพิจารณางบประมาณรายจ่าย
4. มาตรฐานการบัญชีภาครัฐ ฉบับที่ 1 — การนำเสนอรายงานการเงิน (กรมบัญชีกลาง) — กำหนดเกณฑ์คงค้างสำหรับงบการเงินภาครัฐ (cgd.go.th)
5. IPSAS 24 — Presentation of Budget Information in Financial Statements — IFAC / IPSASB (2024 Handbook of International Public Sector Accounting Pronouncements)
6. CIMA Official Terminology — Chartered Institute of Management Accountants (AICPA & CIMA) — definition of "Budget"
7. Charles T. Horngren, Srikant M. Datar & Madhav V. Rajan, Cost Accounting: A Managerial Emphasis — textbook standard ของ Management Accounting
8. สำนักงบประมาณ — หลักการจำแนกประเภทรายจ่ายตามงบประมาณ + คู่มือการจัดทำคำของบฯ (bb.go.th)

บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อเป็นข้อมูลเชิงวิชาการเรื่อง semantic ของคำว่า "งบประมาณ" ในบริบทต่างๆ หากต้องการคำปรึกษาเรื่องระบบ ERP สำหรับหน่วยงานราชการ ติดต่อ sale@grandlinux.com หรือ 02-347-7730