รหัสงบประมาณภาครัฐ 23 หลัก

ถ้าผู้บริหารอ่านรหัสนี้ไม่ออก — ก็จะอ่านรายงานงบประมาณไม่เข้าใจ ไม่รู้ว่างบที่กำลังใช้เป็น "งบบุคลากรของกลุ่มภารกิจ A ภายใต้แผนงาน B ของผลผลิต C" หรือ "งบลงทุนของอีกแผนงานหนึ่ง" — ทั้งสองอันใช้แทนกันไม่ได้ตามกฎหมาย

บทความนี้เปิดโครงสร้างรหัส 23 หลัก (4-3-3-4-2-4-3) ให้เห็นทีละชั้น พร้อมตัวอย่างจริง

ภาพรวม — ทำไมต้องมีรหัสยาวขนาดนี้

เพราะงบประมาณของรัฐ 1.7 ล้านล้านบาทต่อปี ต้องสามารถ trace ได้ทุกบาทว่าใช้ทำอะไร — ตั้งแต่ระดับกระทรวง ไปถึงระดับ "ค่าน้ำของอาคาร X" ใน "กิจกรรม Y" ของ "แผนงาน Z" ภายใต้ "กลุ่มภารกิจ A" ของ "กรม B"

ระบบจัดเก็บข้อมูลของกรมบัญชีกลางและสำนักงบประมาณจึงต้องมีรหัสที่สะท้อน ลำดับชั้นนี้ครบทุกระดับ เพื่อให้สามารถสรุปรายงาน รวมยอด แตกยอด ตามชั้นใดก็ได้

โครงสร้างรหัส — 5 layer

Layer	ชื่อ	จำนวนหลัก	ตัวอย่าง
1	กระทรวง / หน่วยงาน (Ministry/Agency)	4 หลัก	0700 = กระทรวงการคลัง
2	กลุ่มภารกิจ (Mission Group)	3 หลัก	300 = ภารกิจด้านการคลัง
3	แผนงาน (Plan)	3 หลัก	001 = แผนงานบริหารการคลัง
4	ผลผลิต / โครงการ (Output/Project)	4 หลัก	0002 = ผลผลิตรายงานทางการเงิน
5	กิจกรรม + ลักษณะงาน (Activity)	หลายหลัก	... + รหัสงบรายจ่าย

เช่นรหัส 0700-300-001-0002-... = "กระทรวงการคลัง / กลุ่มภารกิจการคลัง / แผนงานบริหารการคลัง / ผลผลิตรายงานทางการเงิน / ..."

Layer 1 — รหัสกระทรวง/หน่วยงาน (4 หลัก)

4 หลักแรกระบุหน่วยงานเจ้าของงบ — ใช้ระบบ "รหัสหน่วยงาน" ที่กรมบัญชีกลางกำหนด

รหัส	หน่วยงาน
0100	สำนักนายกรัฐมนตรี
0200	กระทรวงกลาโหม
0300	กระทรวงต่างประเทศ
0700	กระทรวงการคลัง
0800	กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา
2500	กระทรวงการอุดมศึกษาฯ (อว.)

หมายเหตุ: รหัสเหล่านี้อาจมีการเปลี่ยนแปลงเมื่อมีการปรับโครงสร้างรัฐ — ต้องอ้างอิงตารางล่าสุดของกรมบัญชีกลาง

Layer 2 — กลุ่มภารกิจ (3 หลัก)

กลุ่มภารกิจ (Mission Group) คือการจัดกลุ่ม "งานหลักที่หน่วยงานต้องทำ" — แต่ละกระทรวงมี 3-7 กลุ่มภารกิจ เช่น:

• กระทรวงการคลัง — ภารกิจการคลัง / ภารกิจรายได้ / ภารกิจหนี้สาธารณะ ฯลฯ
• อว. — ภารกิจอุดมศึกษา / ภารกิจวิทยาศาสตร์ / ภารกิจวิจัยและนวัตกรรม
• กระทรวงสาธารณสุข — ภารกิจป้องกันและส่งเสริมสุขภาพ / ภารกิจรักษา / ภารกิจฟื้นฟู

กลุ่มภารกิจเป็น layer สำคัญสำหรับ การวัด KPI และ การประเมินผลงานหน่วยงาน โดย ก.พ.ร.

Layer 3 — แผนงาน (3 หลัก)

แผนงาน (Plan) คือชุดกิจกรรมที่จะทำในปีงบประมาณนั้น ๆ เพื่อบรรลุภารกิจ — มีหลายประเภท:

ประเภทแผนงาน	ลักษณะ
แผนงานพื้นฐาน (Function-based)	งานประจำที่หน่วยงานต้องทำตามภารกิจหลัก
แผนงานยุทธศาสตร์	งานตอบสนองยุทธศาสตร์ชาติ
แผนงานบูรณาการ	งานข้ามหน่วยงาน เช่น แผนงานน้ำ แผนงานชายแดน
แผนงานบริหารจัดการ	งานดูแลการบริหารองค์กร เช่น เงินเดือน อาคาร

ระดับ "แผนงาน" คือชั้นที่ผ่านการอนุมัติของ คณะกรรมการกลั่นกรองงบประมาณ และสภาผู้แทนราษฎร — เปลี่ยนแปลงไม่ได้ภายในปี ยกเว้นโอนตามขั้นตอน

Layer 4 — ผลผลิต / โครงการ (4 หลัก)

"ผลผลิต" (Output) คือสิ่งที่หน่วยงาน "ผลิต" หรือ "ส่งมอบ" จากการใช้งบ — เช่น

• ผลผลิตรายงานทางการเงินภาครัฐ (กรมบัญชีกลาง)
• ผลผลิตการตรวจราชการ
• ผลผลิตการให้คำปรึกษาด้านวัคซีน (กรมควบคุมโรค)

"โครงการ" (Project) คือกิจกรรมที่มีจุดเริ่มและจุดจบชัดเจน — เช่น

• โครงการพัฒนาระบบ ERP ภาครัฐ
• โครงการก่อสร้างอาคารวิทยาศาสตร์

Layer 5 — กิจกรรม + งบรายจ่าย

ชั้นล่างสุดเป็นการแยกกิจกรรมย่อย ภายใต้ผลผลิต/โครงการ + รหัสประเภทงบรายจ่าย (5 หมวด ตามที่อธิบายในบทความก่อน — ดู งบประมาณ (ภาครัฐ) กับ งบประมาณ (ทางบัญชี))

ตัวอย่าง:

การใช้รหัสในชีวิตประจำวัน

รหัสนี้ปรากฏในเอกสารของหน่วยงานราชการแทบทุกฉบับ:

• เอกสารงบประมาณ (เล่ม) — ทุกบรรทัดมีรหัสกำกับ
• ใบขอเบิก / เอกสารเบิกจ่าย — ต้องระบุรหัสที่จะหักงบ
• รายงาน GFMIS — ทุกธุรกรรมมี budget code
• รายงาน สตง. — อ้างอิงรหัสในการตรวจสอบ
• รายงานต่อ ก.พ.ร. — รายงานผลการใช้งบตามรหัส

รหัสประเภทงบรายจ่าย — ที่ผู้บริหารต้องคุ้น

ภายในรหัสยาวจะมี "รหัสประเภทงบรายจ่าย" ที่แสดงประเภทเงินที่ใช้ — สำคัญเพราะกำหนดวิธีเบิกและระเบียบที่ต้อง comply

รหัส	ประเภท	ตัวอย่าง
0100	งบบุคลากร	เงินเดือน เงินตอบแทน
0200	งบดำเนินงาน	วัสดุ ค่าน้ำ ค่าไฟ ค่าโทรศัพท์
0300	งบลงทุน	ครุภัณฑ์ ที่ดิน อาคาร
0400	งบเงินอุดหนุน	เงินอุดหนุนนักศึกษา
0500	งบรายจ่ายอื่น	เงินสมทบ เงินกองทุน

ตัวอย่างจริง — อ่านรหัสในรายงาน

สมมติเห็นบรรทัดในรายงาน: 0700-300-001-0002-01-0200-005 งบ 50,000 บาท ค่าวัสดุสำนักงาน

ถอดรหัสได้:

• 0700 — กระทรวงการคลัง
• 300 — กลุ่มภารกิจการคลัง
• 001 — แผนงานบริหารการคลัง
• 0002 — ผลผลิตรายงานทางการเงิน
• 01 — กิจกรรมจัดทำรายงาน
• 0200 — งบดำเนินงาน
• 005 — รายจ่ายย่อย "ค่าวัสดุสำนักงาน"

เห็นได้ชัดว่ารหัสนี้บอก context ครบ — งบมาจากกระทรวงไหน ไปทำอะไร เป็นงบประเภทไหน

คำถามที่พบบ่อย

Q: รหัสนี้ใครกำหนด

สำนักงบประมาณ (สงป.) กำหนด layer 1-4 + แต่ละหน่วยงานเสนอ activity ภายใต้แต่ละ output ขึ้นไป กรมบัญชีกลางออกตารางมาตรฐานสำหรับ layer 5 (รหัสประเภทรายจ่าย)

Q: เปลี่ยนรหัสได้ไหม

เปลี่ยนภายในปีไม่ได้ ตอนทำพรบ.งบฯ ปีถัดไปสามารถปรับโครงสร้างได้ — ต้องเสนอผ่าน สงป.

Q: ระบบ ERP ภาครัฐต้องรองรับเรื่องนี้ยังไง

Chart of Accounts ของระบบต้องรองรับการ map กับรหัส 5 layer พร้อมฟังก์ชัน:

• ค้นหา trace ตาม layer ใดก็ได้ (เช่น "หาทุก transaction ที่อยู่ใต้แผนงาน X")
• สรุปยอดตาม layer (เช่น "งบเหลือของกลุ่มภารกิจ A เหลือเท่าไหร่")
• Validate ว่า transaction ลงรหัสถูกประเภท (งบบุคลากรไม่ใช้กับวัสดุสำนักงาน)
• ส่งข้อมูลไป GFMIS schema ตามรหัสที่กรมบัญชีกลางกำหนด

เกี่ยวกับ Saeree ERP

Saeree ERP ออกแบบ Chart of Accounts ที่รองรับรหัสงบประมาณ 5 layer ครบตามมาตรฐานของสำนักงบประมาณและกรมบัญชีกลาง — รวมถึง validation logic ที่ป้องกันการใช้งบผิดประเภท + report engine ที่สรุปยอดได้ทุก layer

หน่วยงานที่ใช้: TGO, NVI, MHESI, ARDA

3 ประโยคที่อยากให้จำ

1. รหัสงบประมาณคือ DNA ของทุกธุรกรรมภาครัฐ
2. 5 layer (หน่วยงาน → ภารกิจ → แผนงาน → ผลผลิต → กิจกรรม+งบ) ถอดทีละชั้นได้
3. ระบบ ERP ภาครัฐต้องรองรับครบทุก layer + ส่ง GFMIS schema

ถ้าอ่านรหัส 23 หลักออก คุณก็อ่านงบประมาณภาครัฐออก

- ทีมงาน Saeree ERP

บทความที่เกี่ยวข้อง:

• งบประมาณ (ภาครัฐ) กับ งบประมาณ (ทางบัญชี)
• เงิน 3 ก้อนของหน่วยงานราชการ

บทความนี้จัดทำขึ้นจากประสบการณ์ implement ระบบ ERP ให้หน่วยงานราชการของทีม Grand Linux Solution ติดต่อ sale@grandlinux.com หรือ 02-347-7730