ESG Reporting กับ ERP

ESG คืออะไร?

ESG ย่อมาจาก Environment (สิ่งแวดล้อม), Social (สังคม), Governance (ธรรมาภิบาล) เป็นกรอบการประเมินที่นักลงทุนและหน่วยงานกำกับดูแลใช้วัดว่าองค์กรดำเนินธุรกิจอย่างยั่งยืนหรือไม่ โดยแต่ละด้านครอบคลุมประเด็นสำคัญดังนี้:

มิติ	ความหมาย	ประเด็นสำคัญ
E — Environment	สิ่งแวดล้อม	การปล่อยก๊าซเรือนกระจก, การใช้พลังงาน, การจัดการของเสีย, การใช้น้ำ, Circular Economy
S — Social	สังคม	ความปลอดภัยในการทำงาน, ชั่วโมงฝึกอบรม, สิทธิแรงงาน, ความหลากหลาย, การมีส่วนร่วมกับชุมชน
G — Governance	ธรรมาภิบาล	ความหลากหลายของคณะกรรมการ, จรรยาบรรณธุรกิจ, การต่อต้านคอร์รัปชัน, การตรวจสอบภายใน

ทำไมต้องสนใจ ESG Reporting ตอนนี้?

มีเหตุผลสำคัญ 3 ประการที่ทำให้ ESG Reporting กลายเป็นเรื่องเร่งด่วน:

1. ก.ล.ต. บังคับรายงาน One Report

ตั้งแต่ปี 2567 เป็นต้นมา สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) กำหนดให้บริษัทจดทะเบียนทุกแห่งต้องเปิดเผยข้อมูลด้าน ESG ในแบบ 56-1 One Report ซึ่งรวมข้อมูลทั้งทางการเงินและไม่ใช่การเงินไว้ในรายงานเดียวกัน

2. ตลาดหลักทรัพย์ประเมิน ESG Rating

ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (SET) จัดอันดับ Thailand Sustainability Investment (THSI) ทุกปี บริษัทที่ติดอันดับจะได้รับความสนใจจากกองทุนที่เน้นลงทุนอย่างยั่งยืน (Sustainable Fund) ซึ่งมีมูลค่ารวมกว่า 35 ล้านล้านเหรียญสหรัฐ ทั่วโลก

3. คู่ค้าต่างประเทศเริ่มกำหนดเป็นเงื่อนไข

ผู้ซื้อในยุโรปและญี่ปุ่นเริ่มกำหนดให้ผู้ส่งออกไทยต้องรายงาน Carbon Footprint ของสินค้า รวมถึงมาตรการ CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) ของ EU ที่เริ่มบังคับใช้แล้ว องค์กรที่ไม่มีข้อมูลเหล่านี้พร้อมอาจสูญเสียโอกาสทางการค้า

ข้อมูล ESG ที่องค์กรต้องรายงาน

เพื่อให้เห็นภาพชัดเจน ตารางด้านล่างสรุปข้อมูลสำคัญที่ต้องเตรียมสำหรับแต่ละมิติ:

มิติ	ตัวชี้วัด (KPI)	หน่วยวัด	แหล่งข้อมูล
Environment	การปล่อยก๊าซเรือนกระจก (Scope 1, 2, 3)	ตัน CO2e	บิลค่าไฟ, ปริมาณเชื้อเพลิง, การขนส่ง
	การใช้พลังงาน	MWh, GJ	มิเตอร์ไฟฟ้า, ใบเสร็จค่าพลังงาน
	การใช้น้ำ	ลูกบาศก์เมตร	มิเตอร์น้ำ, ใบเสร็จค่าน้ำ
	ปริมาณของเสีย/ขยะ	ตัน	บันทึกการกำจัดขยะ, ใบชั่ง
Social	อัตราการเกิดอุบัติเหตุ (LTIFR)	ครั้ง/ล้านชั่วโมงทำงาน	ทะเบียนอุบัติเหตุ, HR
	ชั่วโมงฝึกอบรมเฉลี่ยต่อคน	ชั่วโมง/คน/ปี	ทะเบียนฝึกอบรม, HR
	สัดส่วนเพศในระดับบริหาร	ร้อยละ	ข้อมูลพนักงาน, HR
Governance	ความหลากหลายของคณะกรรมการ	จำนวนคน, ร้อยละ	เลขานุการบริษัท
	จำนวนข้อร้องเรียนด้านจริยธรรม	ครั้ง	ระบบ Whistleblowing
	ผลการตรวจสอบภายใน	จำนวน Finding	รายงานผู้ตรวจสอบภายใน

ปัญหาที่องค์กรเจอเมื่อต้องทำ ESG Reporting

จากประสบการณ์จริงในการทำงานกับองค์กรหลายแห่ง ปัญหาหลักที่พบมี 4 ประการ:

• ข้อมูลกระจัดกระจาย — ข้อมูล Environment อยู่กับฝ่ายโรงงาน, Social อยู่กับ HR, Governance อยู่กับเลขานุการบริษัท ไม่มีศูนย์กลาง
• ใช้ Excel รวบรวมข้อมูล — ทำให้เกิดความผิดพลาดจากการ Copy-Paste ตัวเลขไม่ตรงกัน ไม่มี Audit Trail
• รายงานไม่ทันกำหนด — ต้องรอข้อมูลจากหลายฝ่าย บางฝ่ายส่งช้า บางฝ่ายส่งรูปแบบต่างกัน
• ไม่มี Baseline — ไม่เคยเก็บข้อมูลมาก่อน ทำให้ตั้งเป้าหมายไม่ได้ เปรียบเทียบ Year-on-Year ไม่ได้

ปัญหาเหล่านี้คล้ายกับปัญหาการบริหารความเสี่ยงที่หลายองค์กรเจอ คือมีข้อมูลแต่ไม่มีระบบรวมศูนย์ ทำให้ตัดสินใจช้าและผิดพลาด

ERP ช่วย ESG Reporting ได้อย่างไร?

ระบบ ERP เป็น แหล่งข้อมูลกลาง (Single Source of Truth) ขององค์กรอยู่แล้ว ข้อมูลส่วนใหญ่ที่ต้องใช้ในการทำ ESG Reporting มีอยู่ในระบบ ERP หรือสามารถเก็บเพิ่มเติมได้ ดังตารางด้านล่าง:

ข้อมูล ESG ที่ต้องรายงาน	โมดูล ERP ที่เกี่ยวข้อง	วิธีที่ ERP ช่วย
การใช้พลังงาน/น้ำ	บัญชี (AP), พัสดุ	ดึงข้อมูลค่าไฟ ค่าน้ำ ค่าเชื้อเพลิงจากใบแจ้งหนี้อัตโนมัติ แปลงเป็น MWh, GJ
ปริมาณของเสีย	พัสดุ, การผลิต	บันทึก Scrap/Waste จากกระบวนการผลิต ติดตาม Waste Rate
ชั่วโมงฝึกอบรม	HR	บันทึกการฝึกอบรมรายบุคคล คำนวณเฉลี่ยต่อหัวอัตโนมัติ
อุบัติเหตุในการทำงาน	HR	บันทึกเหตุการณ์ คำนวณ LTIFR อัตโนมัติ
ข้อมูลพนักงาน (สัดส่วนเพศ, อายุ)	HR	รายงาน Diversity ได้ทันที จากข้อมูล Master Data ที่มีอยู่
การจัดซื้อจากคู่ค้า	จัดซื้อ (Procurement)	ประเมิน Supplier ด้าน ESG ติดตาม Local Procurement Rate
Audit Trail / การอนุมัติ	ทุกโมดูล	ทุกรายการมีบันทึกว่าใครทำ เมื่อไหร่ อนุมัติโดยใคร

Saeree ERP กับ ESG Reporting

Saeree ERP มีโมดูลที่รองรับการจัดเก็บและรายงานข้อมูล ESG ดังนี้:

• โมดูลบัญชี (AP/AR/GL) — ข้อมูลค่าใช้จ่ายด้านพลังงาน น้ำ และทรัพยากร พร้อมแยกตาม Cost Center
• โมดูล HR — ข้อมูลพนักงาน การฝึกอบรม อุบัติเหตุ สัดส่วนเพศ อายุ ระดับตำแหน่ง
• โมดูลจัดซื้อ — ข้อมูลคู่ค้า การประเมิน Supplier สัดส่วนการซื้อจากผู้ผลิตท้องถิ่น
• โมดูลพัสดุ/คลังสินค้า — ข้อมูลปริมาณของเสีย Scrap อัตราสูญเสีย
• ระบบ Workflow & Approval — กระบวนการอนุมัติที่บันทึก Audit Trail ครบทุกขั้นตอน รองรับ Governance
• ระบบรายงาน (Report Builder) — สร้างรายงาน ESG Dashboard ปรับแต่งได้ตามมาตรฐาน GRI หรือ SET

การมีข้อมูลในระบบ ERP ช่วยให้องค์กรสามารถสร้าง Data Warehouse เพื่อวิเคราะห์แนวโน้มข้อมูล ESG ข้ามปีได้ ซึ่งเป็นสิ่งที่นักลงทุนสนใจมาก

Checklist 7 ข้อ สำหรับเตรียม ESG Reporting

1. ทำ Materiality Assessment — ระบุประเด็น ESG ที่เป็นสาระสำคัญสำหรับองค์กรของคุณ ไม่จำเป็นต้องรายงานทุกตัวชี้วัด
2. สำรวจข้อมูลที่มีอยู่ — ตรวจสอบว่าข้อมูลอะไรบ้างที่มีอยู่แล้วในระบบ ERP ข้อมูลอะไรยังขาด
3. กำหนด Baseline Year — เลือกปีฐานเพื่อใช้เปรียบเทียบ Year-on-Year ส่วนใหญ่ใช้ปีปัจจุบันเป็นฐาน
4. ตั้ง KPI และเป้าหมาย — กำหนดตัวชี้วัดที่ชัดเจน เช่น ลด Carbon Emission ลง 10% ภายใน 3 ปี
5. จัดเก็บข้อมูลในระบบ ERP — ปรับระบบ ERP ให้เก็บข้อมูล ESG ที่ยังขาด เช่น เพิ่มฟิลด์ปริมาณของเสียในโมดูลการผลิต
6. จัดทำรายงานตามมาตรฐาน — เลือกมาตรฐานที่เหมาะสม (GRI, TCFD, SET One Report) แล้วสร้าง Template รายงานในระบบ
7. ทบทวนและปรับปรุงทุกปี — ESG เป็นกระบวนการต่อเนื่อง ไม่ใช่ทำครั้งเดียวจบ ต้องทบทวนเป้าหมายและข้อมูลทุกปี

เทียบกับเรื่องการจัดทำงบประมาณ ESG Reporting ก็ต้องอาศัยข้อมูลจากหลายส่วนงานเช่นกัน และ ERP คือเครื่องมือที่ช่วยรวมศูนย์ข้อมูลเหล่านั้นได้

ESG Reporting ไม่ใช่ภาระ แต่เป็นโอกาส องค์กรที่มีข้อมูล ESG พร้อมจะได้เปรียบทั้งในเรื่องการเข้าถึงแหล่งทุน การเจรจากับคู่ค้าต่างประเทศ และความเชื่อมั่นจากนักลงทุน ระบบ ERP ช่วยให้คุณเริ่มต้นจากข้อมูลที่มีอยู่แล้ว โดยไม่ต้องสร้างทุกอย่างจากศูนย์

- Saeree ERP Team

แหล่งอ้างอิง

• สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.)
• ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย — Sustainability
• Global Reporting Initiative (GRI)
• องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (อบก.)

หากองค์กรของคุณต้องเริ่มทำ ESG Reporting แต่ยังไม่แน่ใจว่าจะเริ่มจากตรงไหน สามารถนัดหมาย Demo หรือติดต่อทีมที่ปรึกษาเพื่อประเมินความพร้อมขององค์กร