เศรษฐกิจดิจิทัลไทยโต 4.2%

ภาพรวมเศรษฐกิจดิจิทัลไทย 2569

การเติบโต 4.2% ของเศรษฐกิจดิจิทัลไทยไม่ได้เกิดขึ้นโดยบังเอิญ แต่เป็นผลจากหลายปัจจัยที่สะสมมาตั้งแต่ยุค COVID-19 ซึ่งเร่งให้คนไทยหันมาใช้บริการดิจิทัลมากขึ้น ตัวเลขสำคัญที่บ่งบอกถึงการเปลี่ยนแปลงนี้ ได้แก่:

• การชำระเงินดิจิทัล — ธุรกรรม PromptPay เติบโตกว่า 40% เมื่อเทียบกับปีก่อน คนไทยใช้ QR Payment ในชีวิตประจำวันเป็นเรื่องปกติ
• อีคอมเมิร์ซ — มูลค่าตลาดอีคอมเมิร์ซไทยทะลุ 7 แสนล้านบาท ผู้บริโภคคาดหวังประสบการณ์ซื้อขายออนไลน์ที่รวดเร็วและไร้รอยต่อ
• บริการคลาวด์ — องค์กรไทยใช้จ่ายด้านคลาวด์เพิ่มขึ้น 25% โดยเฉพาะ SaaS (Software as a Service) และ IaaS (Infrastructure as a Service)
• Digital ID — โครงการ ThaiD มีผู้ใช้งานกว่า 40 ล้านคน เปิดทางสู่การยืนยันตัวตนทางดิจิทัลในทุกภาคส่วน

ตัวเลขเหล่านี้สะท้อนให้เห็นว่า ประเทศไทยกำลังเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจดิจิทัลอย่างเต็มรูปแบบ และธุรกิจที่ไม่ปรับตัวจะสูญเสียความสามารถในการแข่งขันอย่างรวดเร็ว

ยุทธศาสตร์ดิจิทัลของรัฐบาล

รัฐบาลไทยมีบทบาทสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจดิจิทัล ผ่านหลายนโยบายหลักที่ส่งผลกระทบโดยตรงต่อภาคธุรกิจ:

1. ยุทธศาสตร์ข้อมูลแห่งชาติ (National Data Strategy)

รัฐบาลผลักดันให้ทุกหน่วยงานภาครัฐเปิดเผยข้อมูลในรูปแบบ Open Data และเชื่อมโยงฐานข้อมูลระหว่างหน่วยงานผ่าน Government Data Exchange ซึ่งหมายความว่าธุรกิจที่มีระบบข้อมูลเป็นระเบียบจะสามารถเชื่อมต่อกับระบบภาครัฐได้ง่ายขึ้น เช่น การยื่นภาษีอิเล็กทรอนิกส์ การจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ หรือการขอใบอนุญาตต่างๆ หน่วยงานภาครัฐหลายแห่งเริ่มนำ ระบบดิจิทัลมาใช้ในการบริหารแล้ว

2. Virtual Bank — ธนาคารไร้สาขา

ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) อนุมัติใบอนุญาต Virtual Bank ซึ่งจะเปิดให้บริการในปี 2569-2570 ธนาคารไร้สาขาเหล่านี้จะให้บริการสินเชื่อดิจิทัลสำหรับ SME ที่เข้าไม่ถึงสินเชื่อธนาคารแบบเดิม โดยใช้ข้อมูลธุรกรรมและพฤติกรรมทางการเงินในการประเมินสินเชื่อ แทนการใช้หลักทรัพย์ค้ำประกัน นั่นหมายความว่า SME ที่มีข้อมูลทางการเงินเป็นระบบจะเข้าถึงแหล่งเงินทุนได้ง่ายขึ้น

3. สังคมไร้เงินสด (Cashless Society)

นโยบาย Cashless Society ของรัฐบาลผลักดันให้การชำระเงินดิจิทัลเป็นบรรทัดฐานใหม่ ไม่ว่าจะเป็น PromptPay, QR Payment หรือ e-Wallet ร้านค้าและธุรกิจที่ยังรับเฉพาะเงินสดกำลังสูญเสียลูกค้ารุ่นใหม่ที่คุ้นเคยกับการจ่ายเงินผ่านมือถือ ที่สำคัญกว่านั้น ระบบชำระเงินดิจิทัลยังสร้างข้อมูลธุรกรรมที่มีคุณค่ามหาศาลสำหรับการวิเคราะห์ธุรกิจ — แต่จะใช้ประโยชน์จากข้อมูลเหล่านี้ได้ก็ต่อเมื่อมีระบบจัดเก็บและวิเคราะห์ที่ดี

4. โครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล

การลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลของรัฐ ทั้ง 5G, Data Center, Cloud First Policy และ Cybersecurity Framework ล้วนสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการทำ Digital Transformation ของทุกภาคส่วน SME ที่พร้อมจะได้รับประโยชน์จากโครงสร้างพื้นฐานเหล่านี้ได้เต็มที่

ความท้าทายของ SME ในยุคดิจิทัล

แม้ภาพรวมเศรษฐกิจดิจิทัลจะเติบโต แต่ SME ไทยจำนวนมากยังคงติดอยู่กับวิธีการทำงานแบบเดิม ซึ่งเป็นอุปสรรคสำคัญต่อการแข่งขันในยุคดิจิทัล:

ปัญหาที่ 1: ขาดระบบข้อมูลกลาง

SME ส่วนใหญ่จัดเก็บข้อมูลแบบกระจัดกระจาย — ข้อมูลบัญชีอยู่โปรแกรมหนึ่ง ข้อมูลลูกค้าอยู่อีกที่ ข้อมูลสต๊อกอยู่ใน ไฟล์ Excel เมื่อไม่มีฐานข้อมูลกลาง การตัดสินใจจึงล่าช้า ข้อมูลไม่ตรงกัน และไม่สามารถมองเห็นภาพรวมธุรกิจได้แบบ Real-time

ปัญหาที่ 2: กระบวนการ Manual ที่ซ้ำซ้อน

หลายธุรกิจยังใช้คนทำงานซ้ำๆ ทุกวัน — ตั้งแต่การคีย์ข้อมูลจากเอกสารกระดาษเข้าระบบ การตรวจสอบยอดเงินด้วยมือ การออกเอกสารทีละใบ จนถึงการสรุปรายงานสิ้นเดือนที่ต้องรวมข้อมูลจากหลายแหล่ง กระบวนการเหล่านี้ไม่เพียงเสียเวลาแต่ยังมีโอกาสผิดพลาดสูง

ปัญหาที่ 3: การพึ่งพา Excel เป็นระบบหลัก

Excel เป็นเครื่องมือที่ดีสำหรับงานวิเคราะห์เฉพาะจุด แต่ไม่ได้ออกแบบมาเป็นระบบจัดการธุรกิจ เมื่อธุรกิจเติบโต ไฟล์ Excel ก็มากขึ้น เวอร์ชั่นสับสน ข้อมูลหาย ไม่สามารถควบคุมสิทธิ์การเข้าถึง และไม่มี Audit Trail ที่ตรวจสอบได้ ปัญหาความเสี่ยงจากการใช้ Excel เป็นสิ่งที่ SME จำนวนมากต้องเผชิญ

ปัญหาที่ 4: ขาดข้อมูลสำหรับตัดสินใจ

ผู้บริหาร SME หลายคนตัดสินใจจากประสบการณ์และสัญชาตญาณ มากกว่าข้อมูล ไม่ใช่เพราะไม่ต้องการข้อมูล แต่เพราะ ไม่มีระบบที่สามารถสร้างรายงานให้ได้ทันเวลา กว่าจะรวบรวมตัวเลขจากหลายแผนกมาเป็นรายงานเดียว อาจใช้เวลาหลายวันหรือหลายสัปดาห์

ปัญหาที่ 5: ไม่พร้อมเชื่อมต่อกับระบบนิเวศดิจิทัล

เมื่อภาครัฐและพันธมิตรทางธุรกิจเปลี่ยนเป็นดิจิทัล SME ที่ไม่มีระบบจะเชื่อมต่อไม่ได้ — ไม่ว่าจะเป็นระบบ e-Tax Invoice, e-Procurement, API เชื่อมกับธนาคาร หรือแม้แต่การส่งข้อมูลให้คู่ค้า ถ้ายังทำงานด้วย Excel และเอกสารกระดาษ จะกลายเป็นคอขวดในห่วงโซ่อุปทาน

ระบบ ERP ช่วย SME เปลี่ยนผ่านสู่ดิจิทัลได้อย่างไร

ระบบ ERP (Enterprise Resource Planning) คือเครื่องมือสำคัญที่ช่วยให้ SME เปลี่ยนผ่านสู่ดิจิทัลได้อย่างเป็นระบบ ไม่ใช่แค่การใช้เทคโนโลยีเพื่อความทันสมัย แต่เป็นการปรับโครงสร้างกระบวนการทำงานทั้งองค์กรให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น:

รวมข้อมูลทุกแผนกไว้ในระบบเดียว

ระบบ ERP เชื่อมโยงข้อมูลจากทุกแผนก — บัญชี การเงิน จัดซื้อ คลังสินค้า ขาย HR — ไว้ในฐานข้อมูลเดียวกัน เมื่อมีธุรกรรมเกิดขึ้นที่จุดใดจุดหนึ่ง ทุกแผนกที่เกี่ยวข้องจะเห็นข้อมูลเดียวกัน ไม่ต้องส่งอีเมลถามกัน ไม่ต้อง Copy ข้อมูลข้ามไฟล์ ไม่ต้องกลัวว่าข้อมูลจะไม่ตรงกัน

ลดงาน Manual ด้วย Workflow อัตโนมัติ

ระบบ ERP มี Workflow Engine ที่ทำให้กระบวนการทำงานเป็นอัตโนมัติ ตั้งแต่ใบขอซื้อ → อนุมัติ → ใบสั่งซื้อ → รับของ → ตรวจรับ → จ่ายเงิน ทุกขั้นตอนเชื่อมโยงกันและมีการแจ้งเตือนอัตโนมัติ ลดเวลา ลดข้อผิดพลาด และเพิ่มความโปร่งใสในทุกกระบวนการ

รายงาน Real-time สำหรับผู้บริหาร

ผู้บริหารสามารถดูยอดขาย ต้นทุน กำไร สถานะคลังสินค้า และกระแสเงินสดได้แบบ Real-time ไม่ต้องรอรายงานสิ้นเดือน ไม่ต้องให้ฝ่ายบัญชีรวบรวมข้อมูลหลายวัน สามารถตัดสินใจได้เร็วขึ้นด้วยข้อมูลที่ถูกต้องและทันเวลา

พร้อมเชื่อมต่อระบบนิเวศดิจิทัล

ระบบ ERP ที่ดีรองรับการเชื่อมต่อกับระบบภายนอกผ่าน API ไม่ว่าจะเป็นระบบธนาคาร, e-Tax Invoice, ระบบจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ, หรือแพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซ ทำให้ SME สามารถเข้าร่วมในระบบนิเวศดิจิทัลได้อย่างราบรื่น

Audit Trail และการควบคุมภายใน

ระบบ ERP บันทึกทุกธุรกรรมพร้อม Audit Trail ที่ตรวจสอบได้ว่าใครทำอะไร เมื่อไหร่ ผ่านการอนุมัติอย่างไร ซึ่งเป็นพื้นฐานสำคัญสำหรับการกำกับดูแลที่ดี (Good Governance) และการปฏิบัติตามกฎระเบียบต่างๆ

5 ขั้นตอนเตรียมตัว SME สู่ยุคดิจิทัล

การเปลี่ยนผ่านสู่ดิจิทัลไม่จำเป็นต้องทำทุกอย่างพร้อมกัน สิ่งสำคัญคือการเริ่มต้นอย่างมีแผนและเป็นระบบ:

ขั้นตอนที่ 1: ประเมินสถานะปัจจุบัน (Digital Readiness Assessment)

เริ่มจากการสำรวจว่าองค์กรใช้ระบบอะไรอยู่บ้าง — ใช้ Excel กี่ไฟล์? มีโปรแกรมบัญชีแยกต่างหากหรือไม่? ข้อมูลลูกค้าอยู่ที่ไหน? กระบวนการไหนที่ใช้เวลานานที่สุด? กระบวนการไหนที่ผิดพลาดบ่อย? การสำรวจนี้จะช่วยให้เห็นภาพรวมของ "จุดที่ต้องแก้ก่อน" อย่างชัดเจน

ขั้นตอนที่ 2: เลือกระบบ ERP ที่เหมาะสม

ไม่ใช่ทุกระบบ ERP จะเหมาะกับทุกธุรกิจ SME ควรเลือกระบบ ERP ที่ตอบโจทย์ลักษณะธุรกิจของตัวเอง โดยพิจารณาจาก:

• ขนาดและประเภทธุรกิจ — ธุรกิจผลิต ธุรกิจค้าส่ง ธุรกิจบริการ ต้องการโมดูลที่ต่างกัน
• งบประมาณ — เปรียบเทียบค่าใช้จ่ายทั้ง License, Implementation, Training และ Maintenance
• ความสามารถในการ Customize — ระบบต้องปรับแต่งให้เข้ากับกระบวนการทำงานขององค์กรได้
• รองรับกฎหมายไทย — ภาษี VAT, หัก ณ ที่จ่าย, e-Tax Invoice, มาตรฐานบัญชีไทย
• ทีมสนับสนุนในไทย — มีทีมที่ปรึกษาและช่างเทคนิคที่พูดไทยได้และเข้าใจบริบทธุรกิจไทย

ขั้นตอนที่ 3: วางแผนฝึกอบรมบุคลากร

เทคโนโลยีจะไม่มีประโยชน์ถ้าคนไม่ใช้หรือใช้ไม่เป็น การฝึกอบรมเป็นปัจจัยสำคัญที่สุดที่กำหนดความสำเร็จของการวางระบบ ERP ควรมีแผนฝึกอบรมที่ครอบคลุมทุกระดับ — ตั้งแต่ผู้บริหารที่ต้องเข้าใจภาพรวมและอ่านรายงานได้ จนถึงผู้ใช้งานหน้างานที่ต้องคีย์ข้อมูลได้ถูกต้องและรวดเร็ว

ขั้นตอนที่ 4: เริ่มจากโมดูลหลักก่อน

ไม่จำเป็นต้องใช้ทุกโมดูลในคราวเดียว ควรเริ่มจากโมดูลที่มีผลกระทบมากที่สุดก่อน เช่น:

• โมดูลบัญชีและการเงิน — เป็นแกนกลางที่ทุกธุรกิจต้องมี
• โมดูลจัดซื้อ — ควบคุมค่าใช้จ่ายและกระบวนการจัดซื้อ
• โมดูลคลังสินค้า — สำหรับธุรกิจที่มีสินค้าคงคลัง

เมื่อโมดูลหลักทำงานได้เสถียรแล้ว จึงค่อยขยายไปโมดูลอื่นๆ เช่น HR, CRM หรือ Manufacturing

ขั้นตอนที่ 5: วัดผลและปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง

หลังจาก Go-Live กำหนด KPI ที่ชัดเจนเพื่อวัดว่าระบบ ERP สร้างผลลัพธ์ตามที่คาดหวังหรือไม่ เช่น:

• เวลาปิดงบลดลงจากกี่วันเหลือกี่วัน?
• อัตราข้อผิดพลาดในการคีย์ข้อมูลลดลงกี่เปอร์เซ็นต์?
• เวลาในการออกรายงานลดลงเท่าไหร่?
• ต้นทุนการจัดเก็บสินค้าลดลงหรือไม่?

การวัดผล ROI อย่างสม่ำเสมอจะช่วยให้องค์กรเห็นคุณค่าของการลงทุนในระบบ ERP และสามารถปรับปรุงกระบวนการได้อย่างต่อเนื่อง

SME ที่เริ่มเปลี่ยนผ่านสู่ดิจิทัลตั้งแต่วันนี้ จะมีความได้เปรียบในการแข่งขันอย่างชัดเจนในอีก 2-3 ปีข้างหน้า เพราะการสร้างระบบข้อมูลที่ดีต้องใช้เวลา — ยิ่งเริ่มเร็ว ยิ่งได้เปรียบ คู่แข่งที่ยังทำงานแบบ Manual จะตามไม่ทัน เมื่อตลาดเรียกร้องความเร็วและความแม่นยำที่มนุษย์ทำด้วยมือเปล่าไม่ได้อีกต่อไป

- ทีมงาน Saeree ERP

ตัวอย่างการปรับตัวของ SME ที่สำเร็จ

จากประสบการณ์ของทีมที่ปรึกษาที่ทำงานร่วมกับองค์กรหลายแห่ง พบว่า SME ที่ประสบความสำเร็จในการเปลี่ยนผ่านสู่ดิจิทัลมักมีลักษณะร่วมกัน:

• ผู้บริหารสนับสนุนเต็มที่ — การเปลี่ยนแปลงต้องเริ่มจากข้างบน ผู้บริหารต้องใช้ระบบเป็นตัวอย่าง
• มีแผนที่ชัดเจนและเป็นขั้นตอน — ไม่พยายามเปลี่ยนทุกอย่างพร้อมกัน แต่ทำทีละขั้น
• ลงทุนในการฝึกอบรม — จัดเวลาให้พนักงานเรียนรู้ระบบใหม่อย่างเพียงพอ
• เลือกพันธมิตรที่เข้าใจธุรกิจ — ทีมที่ปรึกษาที่ดีไม่ได้แค่ติดตั้งระบบ แต่ช่วยปรับกระบวนการทำงานให้เหมาะสม
• วัดผลอย่างสม่ำเสมอ — กำหนด KPI และทบทวนผลลัพธ์เป็นประจำ

สรุป

เศรษฐกิจดิจิทัลไทยเติบโต 4.2% สู่มูลค่า 5.6 ล้านล้านบาท สะท้อนให้เห็นว่าประเทศไทยกำลังก้าวเข้าสู่ยุคดิจิทัลอย่างเต็มรูปแบบ ยุทธศาสตร์ของรัฐบาลทั้ง National Data Strategy, Virtual Bank, Cashless Society และโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล ล้วนสร้างโอกาสใหม่ให้ธุรกิจ — แต่ก็เป็นแรงกดดันให้ SME ที่ยังไม่ปรับตัวต้องเร่งเปลี่ยนแปลง

สิ่งที่ SME ควรเริ่มทำตั้งแต่วันนี้:

1. ประเมินสถานะปัจจุบัน — สำรวจว่ากระบวนการไหนยังเป็น Manual และเป็นคอขวด
2. เลือกระบบ ERP ที่เหมาะสม — พิจารณาจากขนาดธุรกิจ งบประมาณ และความสามารถในการ Customize
3. วางแผนฝึกอบรม — เตรียมคนให้พร้อมก่อนเริ่มใช้ระบบ
4. เริ่มจากโมดูลหลัก — บัญชี จัดซื้อ คลังสินค้า แล้วค่อยขยาย
5. วัดผล ROI — กำหนด KPI และติดตามอย่างต่อเนื่อง

หากองค์กรของคุณกำลังมองหาระบบ ERP ที่รองรับการทำงานของธุรกิจไทยอย่างครบวงจร สามารถปรึกษาทีมที่ปรึกษาของเราได้ฟรี ไม่มีค่าใช้จ่าย เราพร้อมช่วยวิเคราะห์ความต้องการและแนะนำโซลูชั่นที่เหมาะสมกับธุรกิจของคุณ

แหล่งอ้างอิง

• สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) — รายงานภาวะเศรษฐกิจไทย
• ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) — นโยบาย Virtual Bank และ Digital Payment
• สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิทัล (DEPA) — แผนส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิทัล