สิ่งที่คนทำงานด้วยรู้สึก — แต่ไม่กล้าพูดดัง

จากประสบการณ์ที่เราทำงานกับหลายองค์กร ความรู้สึกเหล่านี้เป็นเรื่องที่คนแทบทุกแผนกเจอ:

• ส่งเอกสารช้าไป 1 วัน โดนดุเหมือนทำผิดร้ายแรง — แต่ถ้าฝ่ายบัญชีตอบช้า "รอก่อนนะ งานเยอะ"
• ถามคำถาม ตอบแบบ "ก็รู้อยู่แล้วนี่" — ไม่อธิบาย ไม่สอน ไม่ให้เหตุผล
• ทุกแผนกต้องเคารพ deadline ของบัญชี — แต่ไม่เคยถามว่าแผนกอื่นติดปัญหาอะไร
• มองว่าตัวเองเป็น "แผนกที่สำคัญที่สุด" — ทั้งที่ทุกแผนกขาดไม่ได้เหมือนกัน
• ตีกลับเอกสารแบบไม่อธิบาย — แค่บอกว่า "ผิด" แล้วส่งกลับ ให้ไปหาเองว่าผิดตรงไหน

ฟังดูรุนแรงไหม? แต่นี่คือสิ่งที่เกิดขึ้นจริงในหลายองค์กร ทั้งภาครัฐและเอกชน

คำถามคือ — ทำไมคนบัญชีถึงเป็นแบบนี้? มันต้องมีอะไรสักอย่างที่หล่อหลอมพวกเขาให้กลายเป็นคนที่เราเห็น

5 สิ่งที่หล่อหลอม "คนบัญชี" ให้เป็นแบบที่เป็น

1. ถูกสอนมาให้ "สงสัยทุกอย่าง"

ตั้งแต่เรียนมหาวิทยาลัย นักบัญชีถูกฝึกให้มี Professional Skepticism — ความสงสัยเชิงวิชาชีพ หลักการนี้บอกว่า "ห้ามเชื่อเอกสารที่ยังไม่ตรวจ" แม้จะเป็นเอกสารจากเพื่อนร่วมงานก็ตาม

การสอบ CPA (ผู้สอบบัญชีรับอนุญาต) ยิ่งตอกย้ำ — ถ้าคุณเชื่อเอกสารง่ายเกินไปโดยไม่ตรวจสอบ คุณสอบตก

ฝึกแบบนี้มา 4-6 ปี สิ่งที่เกิดขึ้นคือ: ความสงสัยกลายเป็นนิสัย ไม่ใช่ไม่ไว้ใจคุณ — แต่ถูกสอนมาว่าห้ามไว้ใจเอกสารที่ยังไม่ตรวจ ทั้งนี้ หลักการตั้งผังบัญชีก็เป็นอีกสิ่งที่สะท้อนความเข้มงวดของวิชาชีพนี้

2. แบกความรับผิดชอบทางกฎหมาย

นี่คือสิ่งที่คนนอกวงการไม่ค่อยรู้: นักบัญชีที่ลงชื่อรับรองงบ ถ้าผิดพลาดมีโทษทางกฎหมาย ไม่ใช่แค่โดนด่า แต่อาจถูกเพิกถอนใบอนุญาต หรือรับผิดทางแพ่ง-อาญา

ลองนึกภาพ: ถ้าเอกสารที่คุณส่งมาไม่ครบ แล้วนักบัญชีลงบัญชีผิด — คนที่โดน คือนักบัญชี ไม่ใช่คุณ

ความจู้จี้ที่คุณเห็น ไม่ใช่เพราะเขาชอบจับผิด — แต่เพราะ "กลัว" กลัวว่าความผิดพลาดของคนอื่นจะกลายเป็นความผิดของตัวเอง ยิ่งช่วงปิดงบ ความกดดันยิ่งทวีคูณ

3. เป็น Gatekeeper โดยตำแหน่ง

ในทุกองค์กร ฝ่ายบัญชีเป็น "ด่านสุดท้าย" ก่อนที่เงินจะออก:

• จะเบิกเงิน → ต้องผ่านบัญชี
• จะจ่ายเจ้าหนี้ → ต้องผ่านบัญชี
• จะปิดงบ → ทุกแผนกต้องส่งข้อมูลให้บัญชี
• จะเบิกงบประมาณ → บัญชีต้องตรวจก่อน

เมื่อทุกคนต้อง "ผ่าน" คุณ และคุณมีอำนาจ "ตีกลับ" — พลวัตอำนาจเปลี่ยน โดยไม่รู้ตัว

ไม่ใช่ว่านักบัญชีทุกคนจงใจใช้อำนาจ แต่เมื่อ "ตีกลับ" ทุกวัน วันละหลายครั้ง — นิสัยก็ค่อยๆ เปลี่ยน จาก "ตรวจสอบ" กลายเป็น "สั่ง"

4. ไม่มีใครชม จนกว่าจะมีปัญหา

ลองนึกดู:

• ปิดงบทันทุกไตรมาส 100 ครั้ง → ไม่มีใครสนใจ
• ปิดงบไม่ทัน 1 ครั้ง → ทั้งองค์กรรู้

นักบัญชีอยู่ในตำแหน่งที่ "ทำถูก = ปกติ, ทำผิด = หายนะ" ไม่มีใครขอบคุณเมื่องบประมาณถูกต้อง แต่ทุกคนชี้หน้าเมื่อตัวเลขผิด

เมื่อสะสมไปเรื่อยๆ ความรู้สึก "ทำดีไม่มีใครเห็น" ก็กลายเป็นเกราะป้องกัน — ถ้าไม่มีใครให้เกียรติฉัน ฉันก็ต้องเรียกร้องเอง

5. มาตรฐานบัญชีเป็น "ความจริงเดียว"

นี่คือจุดที่ต่างจากวิชาชีพอื่นอย่างชัดเจน

ฝ่ายการตลาดอาจบอก "แล้วแต่กลยุทธ์" ฝ่ายขายอาจบอก "แล้วแต่ลูกค้า" — แต่บัญชี? TFRS / IFRS มีคำตอบถูก-ผิดชัดเจน ดอกเบี้ยต้องบันทึกแบบนี้ ค่าเสื่อมต้องคิดแบบนี้ ไม่มี "แล้วแต่"

เมื่อทำงานกับ "ความถูกต้อง" ทุกวัน — ก็เริ่มเชื่อว่าตัวเอง "ถูก" เสมอ และเมื่อคนอื่นทำ "ผิด" (จากมุมมาตรฐานบัญชี) ก็รู้สึกว่าคนอื่นไม่มีมาตรฐาน

มองจากมุมนักบัญชี — เขาก็มีเหตุผล

เมื่อเข้าใจ 5 สิ่งข้างต้นแล้ว ลองมองใหม่:

• ที่ "สงสัย" — ไม่ใช่ไม่ไว้ใจ แต่เป็นหน้าที่ตามวิชาชีพ
• ที่ "จู้จี้" — ไม่ใช่ชอบจับผิด แต่เพราะกลัวรับผิดแทน
• ที่ "ตีกลับ" — ไม่ใช่อวดอำนาจ แต่เอกสารไม่ครบจริง
• ที่ "ไม่อ่อนน้อม" — ไม่ใช่โอหัง แต่ไม่เคยมีใครชม
• ที่ "คิดว่าตัวเองถูก" — เพราะมาตรฐานบัญชีบอกว่าถูกจริงๆ

งานบัญชีคือ "บันทึกประวัติศาสตร์" จริง — แต่เป็น ประวัติศาสตร์ที่ผิดแล้วมีโทษทางกฎหมาย ความจู้จี้ที่คุณเห็นคือ "กลไกป้องกัน" ไม่ใช่ "การอวดอำนาจ"

นักบัญชีไม่ได้จู้จี้เพราะชอบ — แต่เพราะถ้าเอกสารผิด คนที่โดนคือเขา ไม่ใช่คุณ

- จากประสบการณ์ทำงานกับฝ่ายบัญชีในหลายองค์กร

วิธีทำงานร่วมกับฝ่ายบัญชีให้ราบรื่น

เข้าใจแล้ว — แล้วจะทำยังไงให้ทำงานด้วยกันได้ดีขึ้น? ทั้ง 2 ฝั่งต้องปรับ

ฝั่งคนทำงานด้วย

แทนที่จะ...	ลอง...
ส่งเอกสารแล้วรอโดนตีกลับ	ถามก่อนว่า "ต้องการอะไรเพิ่มไหม?"
หงุดหงิดที่โดนถามซ้ำ	ส่งเอกสารให้ครบตั้งแต่ครั้งแรก
มองว่าบัญชีจู้จี้	เข้าใจว่า deadline ของบัญชี = deadline ทางกฎหมาย
บ่นลับหลัง	ถามตรงๆ ว่า "ทำไมต้องทำแบบนี้?"

ฝั่งนักบัญชี

แทนที่จะ...	ลอง...
ตีกลับแล้วบอกแค่ว่า "ผิด"	อธิบายว่าผิดตรงไหน และต้องแก้อย่างไร
คาดหวังว่าทุกคนต้องรู้ระเบียบบัญชี	สอนแผนกอื่นบ้าง — คนอื่นไม่ได้เรียนบัญชีมา
เรียกร้องให้ทุกคนเคารพ deadline	ถามด้วยว่าแผนกอื่นติดปัญหาอะไร
คิดว่า "ถูกต้อง" สำคัญที่สุด	จำไว้ว่า "ถูกต้อง" กับ "ถูกใจ" ไม่ใช่เรื่องเดียวกัน

เมื่อปัญหาไม่ได้อยู่ที่ "คน" — แต่อยู่ที่ "ระบบ"

จากประสบการณ์ที่เราทำงานกับหลายองค์กร ทั้งภาครัฐและเอกชน สิ่งที่พบบ่อยคือ: ปัญหาหลายอย่างที่ดูเหมือน "ปัญหาคน" จริงๆ แล้วเป็น "ปัญหาระบบ"

ปัญหาที่เห็น	สาเหตุจริง	ระบบ ERP แก้อย่างไร
เอกสารไม่ครบ	ไม่มีระบบบังคับให้กรอกครบ	ฟิลด์บังคับ (Required Fields) — กรอกไม่ครบ บันทึกไม่ได้
ส่งเอกสารช้า	ไม่มี workflow อัตโนมัติ	ระบบบัญชีอัตโนมัติส่งต่อเอกสารทันทีที่อนุมัติ
ตีกลับบ่อย	ข้อมูลไม่ real-time ต้องตรวจซ้ำ	ข้อมูลอัพเดททันทีที่บันทึก ทุกแผนกเห็นตัวเลขเดียวกัน
กระทบยอดไม่ตรง	แต่ละแผนกใช้ไฟล์คนละชุด	ฐานข้อมูลเดียว — งบประมาณกับบัญชีกระทบยอดอัตโนมัติ
บัญชีเป็น Gatekeeper	ข้อมูลไม่โปร่งใส ต้องพึ่งคน	ทุกแผนกเข้าถึงข้อมูลได้ ลดการพึ่งพา "ด่าน"

สรุป

นักบัญชีไม่ได้เลือกที่จะเป็นแบบนี้ — สิ่งแวดล้อม วิชาชีพ กฎหมาย และระบบงาน หล่อหลอมให้เขาเป็นแบบที่เป็น การเข้าใจที่มาไม่ได้หมายความว่าต้องยอมรับพฤติกรรมที่ไม่เหมาะสม แต่หมายความว่าเราจะแก้ปัญหาได้ตรงจุดมากขึ้น

ถ้าปัญหาอยู่ที่ "คน" → แก้ด้วยการสื่อสาร
ถ้าปัญหาอยู่ที่ "ระบบ" → แก้ด้วยเครื่องมือที่ดีกว่า

หากองค์กรของท่านกำลังเจอปัญหาความขัดแย้งระหว่างแผนก ข้อมูลไม่ตรงกัน กระทบยอดไม่ได้ สามารถนัดหมาย Demo ระบบ Saeree ERP หรือติดต่อทีมที่ปรึกษาเพื่อประเมินความพร้อมขององค์กร

แหล่งอ้างอิง

1. สภาวิชาชีพบัญชี ในพระบรมราชูปถัมภ์ (TFAC). "มาตรฐานการรายงานทางการเงิน (TFRS)." https://www.tfac.or.th
2. International Auditing and Assurance Standards Board (IAASB). "ISA 200 — Professional Skepticism." https://www.iaasb.org